Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 3: 1
Auteur: Wenckebach, Willem; Matthes, C.J.
Uitgave: Leiden: D. Du Mortier & zoon, 1851
[S.l.]: C.A. Spin & zoon
Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 670 A 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203451
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
_ 221 _
raking is met dampkringsluciit. Dit geeft ons aanleiding
om de ligchamen, die ons omringen, te verdeelen in Iwee
afdeelingen, in dezulke, die al of niet in ongelijksoortige
l)estanddeelen kunnen gescheiden worden. De eerste noemt
men zamengestelde, de andere enkelvoudige ligchamen. De
scheiding, waarvan wij spreken, onderscheidt zich van de
verdeeling van ligchamen door snijden, fijnstampen of ma-
len daarin, dat hij deze bewerkingen het geheel verdeeld
wordt in deelen, die gelijke eigenschappen hebben als het
geheel, waaruit ze verkregen zijn, terwijl hier de bestand-
deelen onderling verschillende eigenschappen hebben, en
deze ook weder verschillen van die van het ligchaam, waaruit
ze ontstaan zijn. De kalksteen heeft andere eigenschappen
dan de kalk en het koolzuur, welke uit dien steen door ver-
hitting ontstaan; de lucht, die uit verbranding van houts-
kool ontstaat, heeft andere eigenschappen dan de houts-
kool zelve, en ook andere eigenschappen dan de lucht, die
zich met de houtskool vereenigd heeft.
Wij zagen verder, dat alle stoffen uit het dieren- en
plantenrijk zamengestelde ligchamen zijn. Ook van vele
andere ligchamen heeft men onderzocht, of ze tot de za-
mengestelde behooren of niet. Dat sommige door verhit-
ting zich niet laten scheiden in ongelijksoortige bestanddee-
len, hebben wij ook reeds gezien; maar er zijn nog meer
middelen, om ligchamen scheikundig te ontleden, gelijk
men het noemt, en eerst wanneer wij diè alle op een zeker
ligchaam te vergeefs hebben beproefd, eri het gebleken is
dat door geen van die middelen het ligchaam heeft kun-
nen gescheiden worden, mogen wij dat ligchaam voor en-
kelvoudig houden.
Een zeer eenvoudig middel om vele stoffen van eigen-
schappen te doen veranderen, bestaat in het toevoegen van
eene andere stof. Wanneer wij water gieten op gebranden
kalk, zagen wij (bl. 134) dat er veel warmte wordt opge-
wekt. Hierbij hebben tegelijk andere verschijnselen plaats.
Terwijl door de ontstane hitte een gedeelte van het water
als waterdamp vervliegt, zien wij de stukken kalk scheuren,
uiteen vallen, en eindelijk geheel tot een poeder overgaan.
Is er niet te veel water bijgevoegd, dan is dit poeder eene