Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 3: 1
Auteur: Wenckebach, Willem; Matthes, C.J.
Uitgave: Leiden: D. Du Mortier & zoon, 1851
[S.l.]: C.A. Spin & zoon
Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 670 A 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203451
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
— 177 — ^
spreiden. Men houde hierbij wèl in 't oog, dat die he-
naming daaraan niet Lij uilsluiting toekomt, daar gas maar
een ander woord is voor luchtvormig ligchaam of luchtsoort,
van welken aard ook; waaruit tevens Llijkt hoe geheel ver-
keerd het is, een mengsel van terpentijn en voorloop, dat
men in sommige lampen Lrandt, gas te noemen; dit is eene
drupvormige vloeistof, even als water, maar geen gas. Het
ter verlichting dienende gas, dat uit steenkolen gestookt
wordt, verkrijgt men, door ijzeren Luizen van twee ellen
lengte naast elkander Loven een groot vuur te leggen, die
dan met steenkolen gevuld worden. Aan elke van deze
is eene pijp aangeLragt, welke pijpen zich alle vereenigen
in eene groote pijp, waarin zich de LrandLare lucht uit al
de ijzeren Luizen verzamelt, en waardoor het ontwikkelde
gas heenstroomt naar een' grooten vergaartoestel, die gas-
houder genoemd wordt. Uit dezen stroomt het verder
door pijpen, die onder den grond doorloopen naar de lan-
taarns, waarin het Lranden moet. De gashouder is in 't
groot dezelfde toestel, als wij in 't klein (Fig. 44) lieL-
Len voorgesteld, maar van ijzer in plaats van glas ver-
vaardigd. Hij Lestaat uit een' grooten ijzeren ronden Lak
of trommel, die omgekeerd in eene gemetselde kuip hangt,
waarin water is; eene verlenging van de Loven vermelde
pijp voert het gas dan door dat water heen in gezegden
trommel, waarin het wordt opgezameld, en die tengevolge
van de spanning van het gas uit het metselwerk oprijst.
"Wij kunnen het ontstaan van dat gas of die LrandLare
lucht uit steenkolen in 't klein doen plaats vinden, door in
den kop van eene aarden pijp eenige stukjes steenkool te
doen , en dien kop in een Lrandend vuur te leggen-, het
duurt dan niet lang, of er komt Loven uit den pijpesteel
lucht uitstroomen, die men kan aansteken, en die ons in
't klein de vlam der gaslantaarns vertoont.
Gelijk Lij de gasLereiding het verkrijgen van de zich ont-
wikkelende luchtsoort het voorname doel is, is Lij andere
gelegenheden de Lereiding van de overLlijvende kool het
hoofddoel. Dit is Lijv. het geval in de ovens, waarin men,
voor het gebruik c^r stoomwagens, steenkolen uilLrandt,
en in eene kool verandert, die men coke noemt; men laat
12