Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 3: 1
Auteur: Wenckebach, Willem; Matthes, C.J.
Uitgave: Leiden: D. Du Mortier & zoon, 1851
[S.l.]: C.A. Spin & zoon
Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 670 A 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203451
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
— 174 — ^
andere stoffen ondergaan, als ze in het vuur gebragt worden,
wel verandering, maar eene verandering van geheel an-
deren aard dan die, welke wij verbranding noemen. Dat
leeren ons onder andere de kalkovens, die de bekende
metselspecie van dien naam leveren. Men neemt kalksteen,
die van buiten's lands wordt aangevoerd, of, in de kalk-
ovens welke digt aan zee gelegen zijn, schelpen van oesters,
mosselen en andere zeedieren, die uit zee worden opgevischt.
Uit beiden komt na de verhitting, door middel van een
daaronder gestookt turfvuur, de kalk voor den dag; in 't
klein kan men de proef in eene goed brandende kagchel
nemen met een stuk marmer, 't welk insgelijks, na gebrand
te zijn, kalk geeft. Weegt men nu het stuk marmer, voor-
dat men het in de kagchel legt; laat men het daar door-
branden , en weegt men hel vervolgens na de branding
op nieuws, dan vindt men, dat het in gewigt bijna de helft
verloren heeft; bij hardsteen en krijt gebeurt hetzelfde, en
ze verliezen juist evenveel aan gewigt als marmer. Hier
heeft dus geene verbinding, maar juist het tegenovergestelde,
eene scheiding, plaats gehad. Het branden van kalksteen
is dus in 't geheel geen verbranden, dat dan ook door het
spraakgebruik wèl onderscheiden wordt. Legt men den
reeds gebranden kalk wederom in de kagchel, stookt men
die zoo sterk mogelijk, en weegt men na die tweede ver-
hitting op nieuws, dan blijkt het, dat nu het gewigt het-
zelfde gebleven is. De kalk kan dus wel verhit, maar
niet gebrand worden; het is een ligchaam dat verschilt
van den kalksteen, waaruit het ontstaan is; ook het on-
derscheid in kleur en zamenhang getuigt daarvan. Even
zoo spreekt men van gebrande potasch en gebrand gips,
waar het woord branden dezelfde beteekenis heeft als bij
den kalk. Dat zijn ligchamen, die uit andere bereid zijn
geworden door verhitting, en die daarbij een deel van hun
gewigt verloren hebben, zoodat er ook eene scheiding heeft
plaats gevonden.
Om het branden klaar te begrijpen, moeten wij vragen:
wat is er dan wel van den kalksteen bijv. onder hel branden
weggegaan? Hel ongemerkt ontwijken en verdwijnen van stof
brengt ons op het vermoeden, dal er waarschijnlijk eene gas