Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 3: 1
Auteur: Wenckebach, Willem; Matthes, C.J.
Uitgave: Leiden: D. Du Mortier & zoon, 1851
[S.l.]: C.A. Spin & zoon
Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 670 A 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203451
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
— 104 —
lucht, daartegen, dan tracht deze elders heen te ontsnap-
pen ea dringt van boven af den schoorsteen in. Vandaar,
dat een vuur onder een' aldus geplaatsten schoorsteen ge-
woonlijk niet goed branden wil, zoodra, gelijk men zegt,
de wind op den schoorsteen staat. Dit indringen der bui-
tenlucht voorkomt men somtijds door het plaatsen van eene
kap op den schoorsteen, maar een beter middel bestaat
hierin, dat men den schoorsteen opmetselt tot boven de
belendende muren of daken.
Warmte is ook op eene andere wijze oorzaak van bewe-
ging: warmte verandert water in stoom; deze drukt even
als lucht, en het ligchaam, waartegen de stoom drukt,
geraakt daardoor in beweging. Om zich te overtuigen dat
stoom drukking uitoefent, neme men eene buis A B(Fig. 42),
Fig. 42. die overal even wijd, van onderen gesloten en
van boven open is, benevens eene schijf C,
die zoo naauwkeurig in de buis past, dat er
geen lucht of damp tusschen die schijf en de
wanden van de buis kan doorgaan, en dat zij
toch gemakkelijk in de buis op en neder kan
geschoven worden; noemen wij die schijf, even
als bij de waterpomp, den zuiger. Men giete
nu onder in de buis eene kleine hoeveelheid
water, en brenge dit door het boven vuur te houden aan het
koken, alswanneer de stoom alle lucht voor zich heen de
buis uitdrijven zal. Men sluite voorts de buis met den zui-
ger en neme ze tegelijk vanboven het vuur weg; wacht
men dan eenigen tijd, zoo ziet men den zuiger dalen. Door
het verwijderen toch van het vuur koelt de buis af, de ge-
vormde stoom verliest zijne warmte, gaat weèr over tot wa-
ler, en de luchtdruk duwt den zuiger omlaag, daar er van
onderen geen tegendruk is. Maar plaatst men den toestel
weèr op het vuur, dan zal de stoom van het op nieuws
kokende water zulk een' druk op den zuiger uitrigten, dat
hij hem weêr geheel in de hoogte brengt, en alzoo zijn
gewigt, zijne wrijving tegen de wanden der buis, en bo-
vendien de drukking der buitenlucht vermag te overwinnen.
Hetgeen in dit eenvoudig toestelletje gebeurt, geeft ons
een denkbeeld van hetgeen in 't groot bij een stoomwerktuig