Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 3: 1
Auteur: Wenckebach, Willem; Matthes, C.J.
Uitgave: Leiden: D. Du Mortier & zoon, 1851
[S.l.]: C.A. Spin & zoon
Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 670 A 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203451
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
— '162 —
waler van boven af verwarmd wordt-, bet warme of ligter
water is dan reeds boven, en er is geene reden, waarom het
zich naar beneden zou begeven. Giet men bijv. langza-
merhand zeer heet water in een glas, dat reeds half met
koud water gevuld is, dan zal de hand, waarop het glas
rust, van die warmte niets gewaarworden-, maar wordt
omgekeerd koud water op warm water gegoten, dan zal die-
zelfde hand zeer spoedig afkoeling bespeuren, omdat het
koude water dadelijk zinkt.
Veel merkbaarder dan bij water is de strooming, als het
lucht is die verwarmd wordt. De oorzaak is hier dezelfde,
de lucht zet zich uit, wordt ligter en stijgt daarom in de
omringende kouder en zwaarder lucht naar boven. Maar
de uitzetting van lucht is veel grooter dan van water-, het
verschil tusschen het soortelijk gewigt van de warme en
koude lucht veel aanmerkelijker, en de warme lucht stijgt dus
ook veel sneller naar boven. Als men eene kagchel stookt,
wordt de luchl, die daarmede onmiddellijk in aanraking
is, sterk verwarmd. Zien wij de kagchel vlak langs, of er
boven overheen, dan schijnt een stil liggend voorwerp,
waarnaar wij kijken, in eene trillende beweging te zijn;
dit is een gevolg van de beweging, waarin de lucht ge-
raakt , waardoorheen wij het voorwerp zien. Dat die lucht
naar boven gaat, leert ons ons gevoel, want in eene kamer
waar gestookt wordt, is het boven altijd het warmst; is de
kamer zeer hoog van verdieping, dan zal ook de warme
lucht hoog naar boven, en dus juist daarheen gaan, waar
de menschen niet zijn, en 't zal veel moeite kosten, zulk
een vertrek behoorlijk te verwarmen, dat is, ook de bene-
denlucht warm te maken. Staat de deur van de kamer
open, dan kunnen wij voelen, dat er van boven warme
lucht uitstroomt, en beneden koude binnenkomt, beide
welke stroomen zigtbaar worden, als wij de vlam van eene
brandende kaars in de opening houden; boven waait de
vlam naar buiten, beneden waait ze naar binnen, en na-
genoeg ter halve hoogte vinden wij eene plaats waar de vlam
rustig regtop brandt. Koude lucht dringt, zoo als wij we-
ten, door reten van deuren en vensters naar binnen; het is
deze luchtstroom, waaraan wij den naam van togl geven.