Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 3: 1
Auteur: Wenckebach, Willem; Matthes, C.J.
Uitgave: Leiden: D. Du Mortier & zoon, 1851
[S.l.]: C.A. Spin & zoon
Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 670 A 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203451
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
- '158 -
of als men eenige druppels wijngeest op de hand druppelt;
hoe spoediger die opdroogen, des te meer warmte nemen
ze mede, des te meer koelen ze de huid af. De handel-
wijze van boeren en buitenlieden, om bij weinig wind toch
de rigting te bepalen van waar hij komt, door het opsteken
van een' natten vinger, vindt in 't aangevoerde eene gereede
verklaring. Het vocht aan den vinger verdampt, en die
damp wordt opgenomen door de omringende lucht. Maarv
aan dien kant van waar de wind waait, worden de reeds
met waterdamp voorziene luchtdeelen te eerder door an-
dere drooger luchtdeelen vervangen, 't geen de verdamping
bevordert en bespoedigt. Aan dien kant zal dus het gevoel
van koude zich het sterkst openbaren en zal de vinger ook
het eerst droog worden. Van die koude, door verdamping te
weeg gebragt, maakt men ook dikwerf gebruik om afkoeling
te weeg te brengen. Is het in een vertrek zeer warm, dan
besproeit men den vloer met water; dit verdampt en ont-
neemt daarbij warmte aan de lucht.
In den zomer brengt eene regenbui, die den heeten grond
besproeit, door de verdamping, die er na het ophouden
van den regen volgt, insgelijks eene verkwikkende afkoeling
te weeg. Was vermeerderde verdamping niet een noodza-
kelijk gevolg van vermeerderde warmte, dan zou de zo-
merhitte nog veel grooter zijn dan zij is. Maar deze tem-
pert de hitte, overal waar vocht in den grond is. Het is
ook bekend, dat in landen, die niet meer zuidelijk gelegen
zijn dan het onze, maar waar de grond veel drooger is,
omdat het er veel minder regent, de zomerhitte veel grooter
en onaangenamer is dan bij ons.
Niet alleen water, maar ook ijs gaat over in damp; even
als water langzaam verdwijnt, zal ook een stuk ijs, m zoo
koude lucht gebragt, dat het niet smelten kan, langzamer-
hand afnemen. En omgekeerd gaat ook damp in ijs over.
Wij zien den onzigtbaren damp uit de lucht, als het 's win-
ters koud wordt, niet als waterdruppels, maar als eene
dunne laag ijs, zich op de vensters aanzetten; het zijn de
bekende winterbloemen op de ramen, die zich, even als
wij straks bij het beslaan opmerkten, steeds aan den binnen-
kant der ruiten vormen.