Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 3: 1
Auteur: Wenckebach, Willem; Matthes, C.J.
Uitgave: Leiden: D. Du Mortier & zoon, 1851
[S.l.]: C.A. Spin & zoon
Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 670 A 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203451
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
-- H(i —
maand aan de Helder niel zoo koud is geweest als te Utrecht,
en daar weêr niet zoo koud als in Gelderland.
De thermometer kan verder gebruikt worden in vele ge-
vallen , waarin ons eigen gevoel zich niet eens laat raadple-
gen i wij kunnen in water, dat verwarmd wordt, al spoedig
de hand niet meer steken, zonder ons te branden-, de ther-
mometer daarentegen verdraagt heel veel meer hitte. Zelfs
in stoffen, die veel heeter zijn dan kokend water, wijst hij
ons den warmtegraad aan, in kokende olie, bijv.
Er zijn nog gevallen waarin ons gevoel en de thermo-
meter ons niet tot hetzelfde besluit brengen. Metaal, ook
marmer, is koud op het aanraken, hout daarentegen niet,
en dat, ofschoon de thermometer («et die onderscheidene
ligchamen in aanraking gebragt, evenveel graden aanwijst.
Wat mag daarvan de reden zijn? Ons ligchaam is warmer
dan de lucht die ons ouigeeft, dus ook warmer dan de on-
bezielde ligchamen die de warmte dier lucht hebben aan-
genomen, en die derhalve den thermometer niet doen rij-
zen, als zij met den bol in aanraking komen. Brengen
wij nu de warmer hand op een dezer ligchamen, dan
deelen wij het warmte mede, en geschiedt zulks in ge-
noegzame hoeveelheid, zoo is een gevoel van koude daar-
van een gevolg. Maar gelijk wij reeds weten, verbreidt
zich de warmte in alle ligchamen niet even gemakkelijk en
spoedig. Bij zeer goede geleiders, zoo als in de eerste plaats
metaal, en vervolgens ook marmer, wordt die warmte van
de hand dadelijk en met zekeren spoed aan belendende
deelen medegedeeld, en alzoo wordt aan de hand in korten
tijd veel meer warmte ontleend dan bij slechte geleiders,
gelijk hout, zoodat eene gewaarwording van koude daarvan
het gevolg is; wederom een bewijs dat hier op het gevoel
alleen geen staat te maken valt, en dat de thermometer al
een zeer onmisbaar werktuig is.
Van den thermometer wordt dan ook hoe langer hoe
meer door velen gebruik gemaakt. Den tuinman is hij nuttig
om te welen, of hij in zijne broeikassen moet beginnen te
stoken, en, wanneer hij daarmede bezig is, om te beslissen
of hij hard genoeg stookt. Een thermometer, die buiten
liet raam van een huis hangt, is voor den bewoner van