Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 3: 1
Auteur: Wenckebach, Willem; Matthes, C.J.
Uitgave: Leiden: D. Du Mortier & zoon, 1851
[S.l.]: C.A. Spin & zoon
Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 670 A 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203451
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
druppel voclit heeft gehragt, die er in moet blijven hangen
— 't geen plaats zal vinden, zoo maar het buisje naauw genoeg
is, — zoo dient die druppel als een stop, om de binnenlucht
van de buitenlucht te scheiden en geheel af te sluiten,
zoodra door het toelakken van de kurk alle gemeenschap,
die elders nog bestaan mogt, is afgesneden. Neemt men
nu het fleschje in de warme hand, dan ziet men den
druppel in het pijpje klimmen, waaruit weder blijkt, dat
de ingesloten lucht zich over eene grootere ruimte uitbreidt^
verwarmt men sterker, door heet water in plaats van de
warme hand te gebruiken, dan gaat dat klimmen steeds
voort. Ja, als het fleschje in kokend water gedompeld
wordt, zal de druppel het buisje geheel en al uitgedreven
worden-, in dat geval toch kan het blijken, dat de binnen-
lucht ruim i meer ruimte inneemt dan zoo lang zij koud is.
Om de proef dus zoo ver te kunnen voortzetten, dient de
buis zoo wijd te zijn als zij vallen kan, of anders zeer
lang, het fleschje daarentegen moet dan weinig inhoud
hebben. Ook bij de lucht volgt, bij afkoeling, Avederom
inkrimping, die juist even groot is als de voorafgegane
uitzetting.
IV.
Vervolg.
De Thermometer.
De waarneming dat vocht zich uitzet, als het verwarmd
wordt, en dat die uitzetting des te grooter wordt, naar
mate het meer verwarmd wordt, heeft aanleiding gegeven
tot het uitdenken van een werktuigje, dat geschikt is om
er warmte en koude mede te meten, dus van een' warmte-
meter^ of, zoo als men dien gewoonlijk met een vreemd
Avoord noemt, van den thermometer.
Dit toestelletje bestaat uit eene glazen buis, liefet overal
van gelijke wijdte, Avaar van onderen een bolletje aan ge-
blazen is. De bol en een gedeelte der buis worden gevuld
met een vocht, en Avel gewoonlijk met kwik — als dat
vocht, 't geen het meest van alle uitzet, zoodat bij zeer
geringe vermeerdering van Avarmte, reeds uitzetting merk-
baar is, — somtijds ook met een vocht, dat men wijngeest,
voorloop, spiritus of alcohol noemt. Deze bol en buis zijn