Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 3: 1
Auteur: Wenckebach, Willem; Matthes, C.J.
Uitgave: Leiden: D. Du Mortier & zoon, 1851
[S.l.]: C.A. Spin & zoon
Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 670 A 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203451
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
— '159 —
namelijk, zieh verbreidt, gemakkelijk kan worden bestreden,
hebben wij in de vmirschermen, die, hoe dun zij soms ook
zijn mogen, ons toch des winters wezenlijke dienst bewijzen,
als een al te wel voorziene haard, onzes ondanks, ons an-
ders lot wijken zou dwingen.
Wat vroeger van de kleuren en van de meer of min
heldere oppervlakten gezegd is, heeft voor 't grootste deel
betrekking op dat uitstralen van de warmte. Het meer
of min ruwe of wel gepolijste eener oppervlakte is le de-
zen opzigte ook geenszins onverschillig. Eene doffe, als-
mede eene gekraste oppervlakte laat de warmte gemak-
kelijk uitstralen, daarentegen houdt eene gladde spiegelende
oppervlakte ze langer legen. Vandaar dal de metalen trek-
potten tegenwoordig, en te i'egt, veel in zwang geraakt zijn
en men ze meer en meer den voorrang geeft boven die van
aardewerk, vooral van zwart aardewerk. Hoe gladder en
glansrijker toch de pot is, des te langer kan de thee er
warm in blijven.
IH.
üitwcikingen der Warmte. Uitzetting.
Warmte brengt in de ligchamen velerlei veranderingen
te weeg. Vooreerst leert de dagelijksche ondervinding, dat
sommige ligchamen door warmte uitzetten, of grooter wor-
den, andere daarentegen door warmle inkrimpen, of kleiner
worden-, hout bijv. krimpt in de warmte, dat is, wordt klei-
ner. Wanneer het paneel eener deur uit naast elkander
geplaatste planken is zamengesteld, zien wij die planken zich
in de hitte van elkander verwijderen, zoodat er eene reet
ontstaat, die dikwerf wijd genoeg is, om er door heen te
zien-, deze reet is enkel daaraan toe te schrijven, dat de
planken smaller worden. Zulke reten of scheuren ont-
slaan vooral als er versch hout gebruikt is, weshalve een
timmerman of schrijnwerker zorg draagt, om voor goed
werk oud hout te gebruiken, dat, zoo als men zegt, niet
meer trekt of werkt. Met natte klei, die door de warmte
uitdroogt, gebeurt hetzelfde als met hout, en in nog
sterker mate-, de klei krijgt scheuren, die des te wijder