Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 3: 1
Auteur: Wenckebach, Willem; Matthes, C.J.
Uitgave: Leiden: D. Du Mortier & zoon, 1851
[S.l.]: C.A. Spin & zoon
Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 670 A 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203451
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
pl
— '127 —
die lucht tweemaal zooveel weegt; bij drievoudige ver-
digting beeft de lucht insgelijks driemaal zooveel gewigt;
wel te verstaan, wanneer de ruimte, waarin de lucht bevat
is, steeds even groot blijft. Want, wanneer men dezelfde
iioeveellield lucht zamenperst, door ze tot eene kleinere
ruimte te beperken, zoo neemt de drukking wèl toe, maar
bet gewigt blijft hetzelfde; en inderdaad is dan de hoe-
veelheid lucht niet vermeerderd, gelijk het geval is, als
men in een gegeven ruimte bij de voorhanden lucht andere
nieuwe lucht toevoegt. Hel lijdt derhalve geen' den minsten
twijfel meer, of ook bij lucht mogen wij het gewigt aanne-
men als den maatstaf van de hoeveelheid, terwijl de druk-
king, die eene zekere hoeveelheid lucht uitoefent, iets ge-
heel anders is; het is hiermede even als met de vochten:
gewigt en spanning zijn verschillende zaken.
Maar gewigt is toch ook eene drukking, en wel eene druk-
king loodregt naar beneden, want wij vinden hel gewigt,
door de drukking, die de scliaal der balans ondergaat, te
melen. Van nieuws sluiten wij op de zwarigheid, dat de-
zelfde hoeveelheid lucht, die bijv. in het bierglas (Fig. 28)
eene drukking uitoefent, gelijk aan die van den dampkring,
en dus gelijk aan het gewigt eener waterkolom van ruim
10 ellen, — dat die lucht, wanneer zij op de schaal gewogen
wordt, slechts een klein gedeelte van een wigtje weegt, en
dus door hare zwaarte slechts eene drukking naar beneden
kan uitoefenen , die misschien eenige honderde malen klei-
ner Is dan in de proef met het glas? Dat die tegenstrijdig-
heid inderdaad niet dan schijnbaar is, zal ons thans, bij
naauwkeurige beschouwing, nog van een' anderen kant
blijken. Nemen wij, bijv. een' hollen cubus van eene
palm zijde, en dus van eene cub. palm ruimte aan; en
dezen gevuld met gewone dampkringslucht, dus met 1.3
wigtje aan lucht. Leggen wij dien op de weegschaal, dan
drukt de lucht zelve, die er in is, niet onmiddellijk op
de schaal, maar de cubus; en met hoeveel kracht zal dat
geschieden? De Ingesloten lucht drukt naar alle rigtin-
gen , zagen wij ; dus van binnen zoowel tegen hel boven-
als tegen het ondervlak. Door de eersle drukking wordt de
cubus opgeligt van de schaal af, en door de tweede wordt