Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 3: 1
Auteur: Wenckebach, Willem; Matthes, C.J.
Uitgave: Leiden: D. Du Mortier & zoon, 1851
[S.l.]: C.A. Spin & zoon
Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 670 A 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203451
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
— II!) —
buis naauwkeurig rond en overal even wijd geboord. De
zuigpijp staat beneden in bet waler of in een' met wa-
ter aangevulden grond-, de waterstand wordt hier door
de lijn h h' aangewezen. Wil men nu water oppompen,
dan begint men den zuiger omhoog te halen-, door die rij-
zing ontstaat er onder den zuiger eene ledige ruimte; de
druk van de buitenlucht op de zuigerklep b sluit deze, de
lucht in de zuigpijp daarentegen drukt de klep a open en
verdeelt zich in de pompbuis; daardoor drukt deze lucht
bij i minder op het water dan de buitenlucht op hh', welke
laatste derhalve het waler in de zuigpijp en pompbuis op-
perst. Vervolgens wordt de zuiger naar beneden geduwd,
en de ruimte die er zich onder bevindl, daardoor weder ver-
kleind; de druk van lucht en waler, in die ruimte voor-
handen , sluit daarop de klep a en opent de klep b, zoodat
hel waler met de daar aanwezige lucht door den zuiger lot
D D
boven denzei ven heengedrongen wordt. Is de zuiger be-
neden, dat is tot a gedaald, dan trekt men hem weder
op; de buitenlucht en het water, dal nu boven den zuiger
slaat, sluiten de klep b; de drukking van de buitenlucht
perst hel water in de zuigpijp op, en door haar klep a heen,
omhoog den zuiger achteraan, waaronder anders een ledig
■zou ontstaan. Bij de volgende neergaande beweging van
den zuiger gaal dat water insgelijks door de zuigerklep heen
naar boven; maar bij het optrekken van den zuiger wordt
hel waler dat er op staal, mede opgeligl, het bereikt ein-
delijk de pijp BG en stroomt door deze naar buiten. Wij
zien derhalve, dal de drukking van de buitenlucht de naasle
oorzaak is, die hel waler in eene pomp omhoog doel komen,
zoodra door middel van het optrekken van den zuiger eene
ledige ruimte is le weeg gebragt onder in het ligchaam der
pomp, met andere woorden, zoodra de drukking van de
dampkringslucht daarbinnen is weggenomen. Er gebeurt
dus geheel hetzelfde als bij het zuigen aan een pijpje, dal
in water staat, en waarin door den mond eveneens eene
ledige, of eigenlijk eene met dunnere lucht gevulde, ruimte
wordt voorlgebragt.
Is de drukking der lucht de oorzaak van hel oprijzen
van het water in eene pomp, zoo volgt daaruit, dat eene