Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 3: 1
Auteur: Wenckebach, Willem; Matthes, C.J.
Uitgave: Leiden: D. Du Mortier & zoon, 1851
[S.l.]: C.A. Spin & zoon
Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 670 A 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203451
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
— '110 —
glas onder het gevulde te houden, en terwijl het eerste zich
dan vult, ledigt zich het laatste. Zoo men daarentegen
een luchtledig vat in gemeenschap brengt met een ander,
dat lucht bevat, dan wordt het ledige gevuld, ook al be-
vindt het zich hoven het volle, hetwelk daarbij zijn' in-
houd niet gansch en al zal afstaan aan hel eerste. De lucht
zal zich over geheel de grootere ruimte gelijkmatig hebben
verdeeld, en dus nu beide vaten vullen, weshalve zij
noodwendig ijler moet geworden zijn.
Perst men de lucht zamen, door ze le noodzaken eene
kleinere ruimte in le nemen, dan onderscheidt zij zich
daarbij op gelijksoortige wijze van vaste veèrkrachlige lig-
chamen. Drukt men met de hand een weinig op eene drooge
spons, dan pakken zich enkel de deelen die onmiddellijk
onder de hand gelegen zijn op elkander-, en eerst dan, wan-
neer wij al meer drukking uitoefenen, wordt hetzelfde
verschijnsel, maar in mindere mate, aan lager gelegen
deelen waargenomen. Met de lucht is het anders gesteld.
Houden wij het glas bij de proef van Fig. 28 op eeniger-
hande diepte in het water, en beperken wij alzoo de inge-
slotene lucht tol eene engere ruimte, dan wordt eerst de
luchtlaag, die in aanraking is met het waler, zamenge-
drukt, en dus digter, maar zij zal niet digter blijven dan
de overige lucht, in hel glas aanwezig. Terstond en in
gelijke male heeft zich die zamenpersing aan al de lucht
in hel glas medegedeeld, die weêr eene eenparige , nu
grootere, digiheid zal hebben verkregen.
Wij nemen hierbij nog iels bijzonders waar. Het water
namelijk, dat door het glas overdekt wordt, staat thans
iets lager dan dat in den bak buiten hel glas, een bewijs,
dal door 'l indompelen van het glas, hel evenwigl tusschen
de drukkingen van binnen- en buitenlucht verstoord was
geworden, en de diglere binnenluchl een' meerderen druk
uitoefent dan de buitenlucht, die, bij hel nieuwe evenwigl
't welk ontslaan is, nu geholpen wordt door de zwaarte
van hel water, voor zoover dit rondom het glas hooger
staal dan daarbinnen.
Niet alleen door eene zekere hoeveellieid of massa lucht
te nopen eene kleinere ruimte in le nemen, maar evenzeer