Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 3: 1
Auteur: Wenckebach, Willem; Matthes, C.J.
Uitgave: Leiden: D. Du Mortier & zoon, 1851
[S.l.]: C.A. Spin & zoon
Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 670 A 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203451
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
- 95 -
De grootte van liet gewigt hangt, behalve van de hoogte
der druk-koloui, ook van de wijdte der opening van de korie
buis af. Heeft die tweemaal zooveel inhoud, zoo vindt men,
mits al het overige 't zelfde blijft, de drukking ook juist
tweemaal zoo groot; is de monding driemaal zoo ruim, zoo
wordt de drukking ook driemaal grooter, en zoo verder;
dus juist zooveel grooter, als het vlak, waartegen de druk-
king werkt, grooter wordt. Maakt men dezelfde veran-
dering aan de lange buis AB, dan leert de uitkomst, dat
de wijdte van deze niets toebrengt lot de hoegrootheid der
opwaartsche persing, zoo lang de hoogte A D' van 't water
maar dezelfde blijft. Dit heeft hel merkwaardig gevolg,
dat, als men een' toestel neemt, waarbij de lange buis
zeer naauw, de korte daarentegen zeer wijd is, de kleine
hoeveelheid water, die tot vulling van dien toestel noodig
is, eene zeer groote opwaartsche drukking zal uitoefenen,
zoodat er een zeer groot gewigt zal noodig zijn , oiu met
die drukking evenwigt le mdken. Dit zien wij dikwijls door
de ondervinding bevestigd. Als bij hoogen stand eener ri-
vier , het water door den grond heen een' weg vindt
tot onder den vloer eener sluis, waarin het water veel la-
ger slaat, dan loopt zoodanige sluis-kom gevaar van opge-
ligt te worden. Als bij een huis, dal geheel of gedeelte-
lijk in 't water staat, maar waarbinnen het droog is, het
water gelegenheid vindt, om door den grond heen, lot
onder het huis le komen, zoo kan de vloer opgeperst wor-
den en barsten, zoodat hel huis op die wijze, lot op de
hoogte van den waterstand er buiten, zal onderloopen.
In elke der aangevoerde proeven zien wij het vocht naar
boven drukken, als het in gemeenschap is met ander
vocht, dal hooger staat: heeft dat niet plaats, dan is er
ook geen oppersing.
De hoegrootheid der opwaartsche drukking staat in een
naauw en zeer eenvoudig verband met de hoeveelheid vocht,
die door het vlottende ligchaam verdrongen wordt. Neemt
men een' kokervormigen vierkanten houten bak met dunne
wanden, die ettelijke palmen hoog, en welks grondvlak
een palm in 't vierkant is (Fig. 19), zet men dien regt-
standig in het .water en doet men er tegelijk zooveel zand