Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 3: 1
Auteur: Wenckebach, Willem; Matthes, C.J.
Uitgave: Leiden: D. Du Mortier & zoon, 1851
[S.l.]: C.A. Spin & zoon
Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 670 A 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203451
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
— 80 —
Om de beteekenis, waarin hier het zwaar zijn genomen
wordt te vatten, moeten wij in aanmerking nemen, dat als
wij in 't algemeen ijzer of lood zwaarder dan steen, en steen
zwaarder dan hout noemen, wij ons dan van elke dier stoffen
een even groot stuk denken , en de gewiglen dier even groote
stukken met elkander vergelijken. De uitdrukking: ijzer is
zwaarder dan steen, steen zwaarder dan hout, enz., moet
dus verstaan worden, alsof wij zeiden: \ cub. palm ijzer
heeft meer gewigt dan \ cub. palm steen, 1 cub. palm
steen meer dan 1 cub. palm hout, enz. Het is hierbij
onverschillig, of wij van elke dier stoffen 1 cub. palm,
1 cub. el, dan wel meer of minder nemen, mits de stuk-
ken maar altoos even groot zijn, dat is gelijke ruimten be-
slaan. Neemt men bijv. een cub. palm ijzer en een cub.
palm droog eikenhout, en weegt men ze, dan vindt men
het gewigt van het ijzer omstreeks 7.8 pond, dat van het
hout omstreeks 1.2 pond. IJzer weegt dus of Gi maal
zoo veel als hout. Wegen wij nu een stuk ijzer, dat 10 cub.
palmen beslaat, en een stuk eikenhout, dat ook 10 cub.
palmen groot is, dan vinden wij voor het eerste een gewigt
van 78 pond, voor hel laatste van 12 pond, en de ver-
houding van beide getallen is weder 6|. Deze verhou-
ding van de gewiglen van even groote stukken bedoelen
wij, als wij zeggen, dat eene stof zwaarder is dan eene
andere; en om duidelijker te spreken, geeft men aan
die verhouding een' eigen' naam, en noemt die het soorte-
lijk gewigt der stof. Men heeft daarbij verder verkozen,
alle stoffen met zuiver water te vergelijken. Is het ge-
wigt van een cub. palm ijzer 7.8 pond, en dat van een
cub. palm water, gelijk wij weten, 1 pond, dan is het
soortelijk gewigt van ijzer = = 7.8. Het getal, dat het
soortelijk gewigt eener stof uitdrukt, is dan tevens het ge-
tal dat uitdrukt hoeveel ponden een cub. pahn dier stof
weegt. Is bijv. het soortelijk gewigt van lood 11.3, dan
wil dit zeggen , dat lood 11.3 maal zwaarder dan water is,
of wel, dat 1 cub. palm lood 11 ponden en 3 oneen weegt.
De kennis van het soortelijk gewigt der stoffen komt dik-
wijls te pas; en het is dus nuttig te weten, hoe zich dat
laat bepalen. In sommige gevallen kan men daartoe van