Boekgegevens
Titel: Onze planeet: grondbeginselen der wis- en natuurkundige aardrijkskunde ten dienste van Hoogere Burgerscholen, Normaalscholen en tot zelfonderricht
Auteur: Blink, H.
Uitgave: Groningen: Noordhoff & Smit, 1885
Opmerking: Met bijlage: Atlas der natuurkundige aardrijkskunde behoorende bij Onze planeet, grondbeginselen ...
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 998 : 1e dr. (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203320
Onderwerp: Aardwetenschappen: fysische geografie, Astronomie: kosmologie
Trefwoord: Fysische geografie, Kosmologie, Leermiddelen (vorm), Atlassen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Onze planeet: grondbeginselen der wis- en natuurkundige aardrijkskunde ten dienste van Hoogere Burgerscholen, Normaalscholen en tot zelfonderricht
Vorige scan Volgende scanScanned page
53
IX. De beweging der lucht.
§ I. De wind. De beweging der lucht noemt men wind. Is
de lucht de draagster van warmte en vochtigheid, door den wind
worden deze op de aarde vervoerd. Hierdoor is de wind een der
belangrijkste factoren voor het klimaat, en ook tevens van veel
invloed op het leven en de ontwikkeling der organische wereld.
Men noemt den wind naar de plaatsen vanwaar hij komt, zoodat
een luchtstroom uit het noorden noordenvnnd wordt genoemd enz.
(Met de zeestroomingen heeft juist het omgekeerde plaats). De rich-
ting van den wind wordt aangewezen door windwijzers en in de
hoogere luchtlagen door de beweging der wolken.
Zooals wij dagelijks kunnen opmerken, wisselt de snelheid van den
wind zeer af. Bij den zefir (Gr. dzéphyros = zachte westenwind)
der dichters, die slechts even de bladeren doet trillen of den stroom
doet rimpelen, is de snelheid gering; bij den loeienden orkaan
natuurlijk zeer groot. Het volgende lijstje geeft een overzicht van
de verschillende windsnelheden:
Nauw merkbare koelte 'M. in de seconde
Merkbare koelte i » » » »
Vrij sterke koelte 6 » » » »
Frissche koelte lo » » > »
Harde wind 15 » » » >
Zeer harde wind 20 » » > »
Storm 24 » I » »
Zware storm 27 > » » »
Orkaan 35 » i » j
Vernielende orkaan 45 j > s »
Met deze snelheid staat de kracht van den wind in het nauwste ver-
band. Men rekent de kracht van den wind naar de drukking, welke
hij op een vlak van 1 M^., loodrecht op zijne richting geplaatst,
uitoefent. Bij eene snelheid van 16 M. per seconde bedraagt die
drukking gemiddeld 10 KG., bij eene snelheid van 20 M. 40 KG.
en' bij eene snelheid van 45 M. ruim 500 KG. op één M^. Door
deze cijfers wordt ons de vernielende kracht van den wind duidelijk.
Vragen, i. Op welke plaats op aarde waait altijd een zuidenwind?
2. Op welke plaats op aarde waait altijd een noordenwind?
3. Welk gebruik maakt de industrie van de kracht van den wind? In welk
opzicht zou men deze werktuigen windkrachtmeters kunnen noemen?
§ 2. Oorzal(en van den wind. De lucht is eene zeer ijle vloei-
stof en dus ook aan de wetten der vloeistoffen onderworpen. Nu
weten wij uit de natuurkunde, dat, wanneer men op een deel der
vloeistof in een vat drukking uitoefent, deze zich door de geheele