Boekgegevens
Titel: Onze planeet: grondbeginselen der wis- en natuurkundige aardrijkskunde ten dienste van Hoogere Burgerscholen, Normaalscholen en tot zelfonderricht
Auteur: Blink, H.
Uitgave: Groningen: Noordhoff & Smit, 1885
Opmerking: Met bijlage: Atlas der natuurkundige aardrijkskunde behoorende bij Onze planeet, grondbeginselen ...
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 998 : 1e dr. (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203320
Onderwerp: Aardwetenschappen: fysische geografie, Astronomie: kosmologie
Trefwoord: Fysische geografie, Kosmologie, Leermiddelen (vorm), Atlassen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Onze planeet: grondbeginselen der wis- en natuurkundige aardrijkskunde ten dienste van Hoogere Burgerscholen, Normaalscholen en tot zelfonderricht
Vorige scan Volgende scanScanned page
138
XXI. Vervolg. Krachten, die de aardoppervlakte
veranderen.
B. KRACHTEN, DIE VAN BUITEN INVLOED OP DE
VORMVERANDERING DER AARDE UITOEFENEN.
§ I. Invloeden op de aardoppervlakte. De aardkorst staat onop-
houdelijk bloot aan de werking van verschillende krachten, die haar
vorm en samenstelling wijzigen. Deze krachten openbaren zich in
de atmosfeer, de hydrosfeer, en in de werking van de levende
schepping , van planten , dieren en menschen. Achtereenvolgens zullen
wij hunne verschillende werkingen op de aardkorst nagaan.
I. Atmosferische invloeden.
§ 2. Verweering. Onder verweering verstaat men de ontbinding
en verbrokkeling der gesteenten door den invloed der atmospheri-
liën (= alles wat op de lucht betrekking heeft) of m. a. w. van
het weer. Gedeeltelijk is de verweering een scheikundig, gedeeltelijk
een mechanisch proces. Bij de verweering als gevolg van scheikun-
dige werking veranderen de stoffen, waaruit het gesteente is samen-
gesteld; terwijl de mechanische verweering slechts bestaat in eene
meer of minder fijne verbrokkeling der gesteenten. Gewoonlijk gaan
beide werkingen samen en versterken zij elkander wederkeerig.
De chemische verweering wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door
de zuurstof, het koolzuur en het water uit den dampkring; de
mechanische verweering staat sterk onder den invloed van tempe-
ratuurverschillen.
§ 3. Ontstaan van kaolin en zand. Klei, porceleinaarde of kaolin,
leem en löss zijn steensoorten, die uit hetzelfde hoofdbestanddeel
bestaan, doch hoofdzakelijk verschillen door bijmengsels. Kaolin is
hiervan wel het zuiverste product.
Graniet en gneis zijn gesteenten , die bestaan uit veldspaath, kwarts
en glimmer. De verweering dezer samenstellende deelen heeft echter
niet op dezelfde wijze plaats en ook de producten der verweering
verschillen. Door de chemische verweering van het veldspaath ontstaat
er kaolin (in Chineesch kaoling , van kao = hoog en ling — heuvel).
Door andere mengsels kan er ook op dezelfde wijze rivierklei ont-
staan.