Boekgegevens
Titel: Onze planeet: grondbeginselen der wis- en natuurkundige aardrijkskunde ten dienste van Hoogere Burgerscholen, Normaalscholen en tot zelfonderricht
Auteur: Blink, H.
Uitgave: Groningen: Noordhoff & Smit, 1885
Opmerking: Met bijlage: Atlas der natuurkundige aardrijkskunde behoorende bij Onze planeet, grondbeginselen ...
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 998 : 1e dr. (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203320
Onderwerp: Aardwetenschappen: fysische geografie, Astronomie: kosmologie
Trefwoord: Fysische geografie, Kosmologie, Leermiddelen (vorm), Atlassen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Onze planeet: grondbeginselen der wis- en natuurkundige aardrijkskunde ten dienste van Hoogere Burgerscholen, Normaalscholen en tot zelfonderricht
Vorige scan Volgende scanScanned page
136
Doorsnede van den Jura.
De rijzingen en dalingen der kusten kunnen ook op deze wijze
verklaard worden. Vindt namelijk de lithosfeer in fig. 70 onder B
geen vasten steun, dan kan de plooiing ook naar beneden plaats
hebben en eene daling der kust volgt.
Dikwijls ontstaan er door deze zijdelingsche drukking eenige
parallelle plooien achter elkander, welke door eene laagte gescheiden
blijven. Dit laatste is dan het lengtedal., dat de ketens van een stel-
sel scheidt. Onderstaande fig. 71 geeft in de doorsnede van den Jura
p- een duidelijk voor-
beeld van die plooi-
ingen in de lithosfeer,
alsmede van het ont-
staan der lengte-
dalen.
Den oorsprónke-
lijken vorm der ge-
bergten zien wij ech-
ter niet; door allerlei
invloeden, welke wij
weldra nader zullen
leeren kennen, is
deze in den loop der tijden verloren gegaan.
Wij kunnen dus het ontstaan der hoofdvormen van het reliefder
aarde in het volgende samenvatten:
I. Oorspronkelijk was de vorm der aarde meer eflen. Door
ongelijkmatige afkoeling "ontstond en er inzinkingen, welke zeeën
vormden. Naarmate deze, als gevolg der sterkere afkoeling
van de aardkern door het water, dieper inzonken, trok de zee
zich, meer tot deze laagten terug, en die gedeelten, welke boven
het water bleven, vormden de continenten.
II. De bergketens zijn plooien in de lithosfeer, die ontstaan
zijn door de inkrimping der aardkern over een groot gebied,
en de daarop gevolgde zinking der bolvormige lithosfeer, wat
natuurlyk eene opplooiing op andere plaatsen tengevolge moest
hebben. Was de aarde een plat vlak, dan zouden deze plooien
niet ontstaan zijn.
III. De groote lengtedalen ontstaan eveneens op doze wijze;
het zijn de laagten tusschen twee plooien.
Vragen.
1. Als de aarde een plat vlak was, welke soort van oneffenheden zouden er
dan ontstaan zijn ? (Denk aan de plooien, die er thans zijn.)
2. Verklaar de daling en rijzing van enkele kusten uit het ontstaan der ge-
bergten. 1