Boekgegevens
Titel: Onze planeet: grondbeginselen der wis- en natuurkundige aardrijkskunde ten dienste van Hoogere Burgerscholen, Normaalscholen en tot zelfonderricht
Auteur: Blink, H.
Uitgave: Groningen: Noordhoff & Smit, 1885
Opmerking: Met bijlage: Atlas der natuurkundige aardrijkskunde behoorende bij Onze planeet, grondbeginselen ...
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 998 : 1e dr. (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203320
Onderwerp: Aardwetenschappen: fysische geografie, Astronomie: kosmologie
Trefwoord: Fysische geografie, Kosmologie, Leermiddelen (vorm), Atlassen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Onze planeet: grondbeginselen der wis- en natuurkundige aardrijkskunde ten dienste van Hoogere Burgerscholen, Normaalscholen en tot zelfonderricht
Vorige scan Volgende scanScanned page
I 10
XVI. Invloed yan den dampkring, de aarde en van
het leven der aarde op de zee.
§ I. Invloed van den dampkring op de zee. De invloeden van den
dampkring hebben wij reeds leeren kennen. De windgolven en zee-
stroomen zijn de zichtbare gevolgen van den invloed der atmosfeer
op de zee. Ook de kleur van het zeewater is voor een gedeelte
eene weerspiegeling van de kleur des hemels.
§ 2. Invloed van de aarde op de zee. De vorm der aarde bepaalt
de grenzen der zee. Ook wordt de richting der zeestroomen door
den vorm der vastelanden bepaald. De oppervlakte der zee staat
in verband met de hoogten en laagten aan de kust; bij hooge,
bergachtige kusten staat ook de zee hooger. De samenstelling van
het zeewater wordt in enkele gedeelten geheel gewijzigd door de
sedimenten, welke de rivieren van het land aanvoeren.
§ 3. invloed van hel leven der aarde op de zee. De dieren oefenen
veel invloed op de samenstelling van het zeewater uit. Zooals wij
later nader zien zullen, reinigen zij het water van de kalkoplossin-
gen, door deze in kalkbanken vast te leggen (koraaleilanden, schelp-
banken). Dieren en planten wijzigen de kleur van het zeewater; het
groene water der Perzische golf is een gevolg van plantaardige orga-
nismen ; de witachtige gedeelten in enkele zeeën, melkzeeën genoemd,
zijn daaraan ook toe te schrijven. Het lichten der zee wordt door
dieren veroorzaakt. En door dijken en inpolderingen tracht de mensch
de zee hare perken te stellen. Doch deze invloed is van luttele
beteekenis in vergelijking tot de groote wereldzee.
XVII. De lithosfeer.
§ 1. Indeeling der aarde. De vaste aardkorst noemt men ook
wel lithosfeer (lithos Gr. = steen en sphairo Gr. = bol). Hoe-
wel zich slechts ±27 pCt. van de aardoppervlakte boven het water
verheft, zet zich toch de lithosfeer ook onder de zeeën voort. Met
meer recht dan van hydrosfeer kunnen wij dus van lithosfeer spreken.
Het gedeelte der aarde, dat zich boven de zee verheft, wordt
in 5 groote deelen verdeeld, werelddeelen genaamd. Deze wereld-
deelen noemt men ook wel continenten (van 't Lat. continêre =
samenhangen) of vaste landen. De grootte der werelddeelen is als
volgt: