Boekgegevens
Titel: Leerplichtigheid
Auteur: Kerdijk, A.; Opzoomer, C.W.
Uitgave: Utrecht: J.L. Beijers, 1870
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Br. N a 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203258
Onderwerp: Onderwijs: recht op onderwijs
Trefwoord: Leerplicht
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerplichtigheid
Vorige scan Volgende scanScanned page
18
wordt de leerplichtiglieid geeischt alleen voor het lager, 'en
niet voor het middelbaar en hooger onderwijs? Waarom,
al is het inderdaad een voorrecht, te kunnen doordringen
op eenig gebied van wetenschap, al bewijst men een wel-
daad aan hem voor wien men die bron ontsluit, waarom
zal het toch niemand in 't hoofd komen, die hoogere studie
tot een algemeenen volksplicht te maken? Omdat hier
werkelijk slechts een weldaad is, en bij het ontbreken daar-
van geen gevaar voor de maatschappij. Maar met die studie
is het lager onderwijs niet te vergelijken i). De staat, die
tot deelname aan het volksonderwijs dwingt, stelt zich vol-
strekt niet ten doel een weldaad te bewijzen. Hij is er
niet op uit, een daad van menschlievendheid te verrichten.
Niet voor de onkundigen wil hij zorgen: om zijn eigen-
belang, om zelfbehoud is het hem te doen ').
3". De leerplichtigheid maakt inbreuk op de vrijheid van
onderwijs, zoo als die bij onze grondwet is gewaarborgd.
Voorzeker, de vrijheid van onderwijs is een goed, een
rechtvaardig beginsel. Doch, wat heeft het eigentlijk te
maken met de kwestie der leerplichtigheid? Wat is de
beteekenis van dat beginsel? Indien onze grondwet zegt:
„het geven van onderwijs is vrij", wil zij dan zeggen, dat
de ouders de vrijheid hebben, om hun kinderen te doen
onderwijzen zooals zij 't geschikst zullen achten ? of, dat
zij de vrijheid hebben, om ze niet te doen onderwijzen en
als redelooze wezens tot last en pest der maatschappij te
doen opgroeijen? Natuurlijk niet het laatste Waar de
ouders zich aan zóó grof verzuim schuldig maken, aan het
') Over dat verschil van lager en hooger onderwijs zie o. a. de woorden van
Adam Smith op bl. 7 n. 1 dezer studie.
Cf. Opzoomer t. a. p. bl. 101.
') Vrijheid van onderwijs = vrijheid om geen onderwijs te doen genieten;
dat herinnert aan die uitlegging van het woord gastvrijheid = vrijheid om
geen gasten te ontvangen.