Boekgegevens
Titel: Leerplichtigheid
Auteur: Kerdijk, A.; Opzoomer, C.W.
Uitgave: Utrecht: J.L. Beijers, 1870
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Br. N a 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203258
Onderwerp: Onderwijs: recht op onderwijs
Trefwoord: Leerplicht
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerplichtigheid
Vorige scan Volgende scanScanned page
11
de bevolking in naïeven eenvoud voortleeft, zal men vaak
meer zedelijkheid aantreffen dan elders, waar de zoogenaamde
beschaving is doorgedrongen. ]\Iaar dat is de vraag niet.
Wij hebben niet te doen met dien primitieven toestand;
wij hebben te rekenen met het bestaande, dat waarlijk niet
lijdt aan overmaat van eenvoud, maar aan schijnbeschaving.
En nu beweer ik, dat bij de schijnbeschaving, waarin wij
leven, de onwetendheid maar al te vaak de kiem is van
den misdaad.
Doch wat wil ik daarmede zeggen? Dat er een cabalis-
tische kracht zou liggen in de letters van het alphabet?
dat die hoogst elementaire kennis alleen reeds in staat zou
zijn, de booze gedachten van den mensch te verdrijven?')
Natuurlijk niet. Kiet kennis is deugd; maar de wijze,
waarop kennis verkregen wordt, versterkt het zedelijke in
den mensch. Wie lezen en schrijven kan, bewijst dat hij
in zijn jeugd althans niet geheel verwaarloosd is. Die ge-
ringe kennis bewijst, dat hij zich ernstig op iets toe-
gelegd, dat hij zijn geest en zijn wil op een bepaalde zaak
gevestigd heeft; en reeds daardoor heeft hij zich zei ven een
palliatief gesteld tegen zijn zucht tot het booze.
Daarenboven, wetsovertredingen vinden lang niet altijd
haar grond in het misdadige hart. Bij de geringere wan-
bedrijven speelt de barre nood, het gebrek, een hoofdrol.
Wie aan vrouw en kind geen eerlijk brood kan geven,
steelt het eerder bij den bakker dan hij, die het door zijn
arbeid verdienen kan. En gij hebt immers reeds toege-
geven, dat voor het materiële althans onderwijs een mach-
tige hefboom is.
Doch — zoo gaan de tegenstanders voort — als uw rede-
') In de zitting van het Corps Législatif van 21 Febr. jl. sprak Jules
Favre deze woorden: „L'instruction n'est pas la vertu, mais elle est souvent
une guarantie contre le crime et contre la misère."
2) Cf. Corne t. a. p. bl. 91.