Boekgegevens
Titel: Leerplichtigheid
Auteur: Kerdijk, A.; Opzoomer, C.W.
Uitgave: Utrecht: J.L. Beijers, 1870
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Br. N a 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203258
Onderwerp: Onderwijs: recht op onderwijs
Trefwoord: Leerplicht
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerplichtigheid
Vorige scan Volgende scanScanned page
10
Maar — zeggen de tegenstanders — toegegeven, dat het
onderwijs nuttig is voor het materiële; dat het den zede-
lijken vooruitgang van het volk zou bevorderen , betwisten
wij ten stelligste'); ja, het is zelfs niet moeijelijk, het
tegendeel te bewijzen. Het volksonderwijs in de steden is
veel beter dan op het platte land; toch is in de eerstge-
noemden de criminaliteit veel sterker^). Atqui ergo!
Met verlof. Wij kennen nog iets, dat den naam draagt van
tegenwerkende oorzaken. Gij twijfelt niet aan de aantrek-
kingskracht der aarde; maar de hechte vloer, die u draagt,
annuleert die kracht, en de met gas gevulde ballon stijgt
zelfs van de aarde omhoog. Houdt daarom de aantrekkings-
kracht der aarde op, een natuurwet te zijn? Wat waar is
voor de natuur-, geldt even goed voor de zedelijke weten-
schappen. Wij zijn er innig van overtuigd, dat ook de
verschijnselen der maatschappij door vaste wetten geregeerd
worden. Maar daarom ontkennen wij niet, dat tegenwer-
kende oorzaken de werking dier wetten tijdelijk of plaatse-
lijk kunnen annuleren, ja zelfs juist tegenovergestelde ver-
schijnselen in het leven kunnen roepen. Het pauperisme, waar-
van de steden de bakermat zijn, de prostitutie en zooveel meer,
zijn hier zonder eenigen twijfel de tegenwerkende oorzaken.
Bovendien erken ik gaarne, dat de kundigste mensch
niet altijd de zedelijkste is. In onbeschaafde streken, waar
lezen of schrijven, of hem een boek (zelfs de Bijbel niet uitgeslotcn) verkocht,
bestraft met een boete van 200 dollars. Cf. de „üictionnaire de I'Economie
politique". Art. Esclavage.
') Zoo 0 a. Mayhew; „the prisons of London" bl. 359: „That mere school-
ing (the teaching of writing, reading and arithmetic) can ever abate the
juvenile crime, is, in our opinion, a fallacy of the most dangerous nature".
En von Dettingen: „die Moralstatistik," bl. 506: „Der von Corne hingestellte
Satz: „wo am meisten Ignoranz, da kommen auch die meisten Verbrechen vor
ist notorisch falsch".
v 0 n 0 e 11 i n g e n t. a. p. bl. 507: „allbekannt ist es ja, dasz die
Stadtbewohner bei höherer Bildung zugleich gesteigerte Gesetzwidrigkeit zu
Tage treten lassen".