Boekgegevens
Titel: G.C. Mulder's Oefeningen tot toepassing van het geleerde in de Nederlandsche spraakkunst voor schoolgebruik
Auteur: Mulder, Gerard Christiaan
Uitgave: Arnhem: J. Voltelen, 1863
Nijmegen: H.C.A. Thieme
3e verb dr; 1e dr. 1854
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 6700
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202884
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Nederlandse taalkunde
Trefwoord: Nederlands, Grammatica's (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   G.C. Mulder's Oefeningen tot toepassing van het geleerde in de Nederlandsche spraakkunst voor schoolgebruik
Vorige scan Volgende scanScanned page
110
hetwelk uitsluitend voor de taal gedaan wiert. Wat wij daar-
van vinden behoord ook weeder tot zuid-Nederland.
In de eerste plaats treffen wy aan de — Antwerpsche boek-
drukker Plantijn die in 1573 een woordeboek van de Neder-
duitsche taal uitgeefde dat nog heeden van gewicht is. Dit
werk werd egter weldraa verre overtreft door het woorden-
boek van Kiliaan dat onder de— Titel van Etijmologelicon
Tlieutotiicae Linguae in 1583 in Antwerpen bij Plantyn en
Moretus werd uitgegeven, en tot heeden toe de kriteriuna
van de Nederlandsche taalgeleerde gebleeven is. In 1550 reeds
was er te Gent door Joost Lambrecht eene Nederlanlsche
Spelling/ie uitgegeven geweest. In 1576 kwam Sexagius mei
zijne- Orlhagraphia linguae belgicae te Leuven te voorschyn.
Het-verdient opmerking dat bijde deze schryvers, de eenen
eenen Vlaming, de anderen eenen Brabander de verlenging
der u door zich zelve voorstelden; welke spelling egter word nog
heeden door de Belgen als een Hollandsche vinding be-
schouwt. Laater gaf Pontus de Heuiter te Antwerpen in
1581 eene Nedcrdidlsche Orthographie uit. Zoo als men
ziet bepaalden al deze werken zich hoofdzakelijk tot de spel-
ling. Als eerste eigentlijke Nederduitsche spraakkunst was
de Twe-spraacli van de Nederduitsche letterkunst uitgegeven
door de Amsterdamsche kamer In liefde bloeijende. De ver-
moedelijke schry ver van deze spraakkunst was Spieghel,
die niet als de straks genoemden de spelling naar de uit-
spraak van een enkel gewest regelden, maar geleikelijk de
hollandsche, vlaamsche en brabandsche dialekten raad ge-
pleegt heeft. Door dit en andere spraakkunstige werken door
zijne loden vervaardigt en op zynen naam uitgegeven, ver-
hefte deze kamer zich weldraa boven alle andere, en werd
de toongever in Taal en Letterkunde, en de kweekschool
voor die schitterende geniën, welke het sieraat onzer letter-
kunde en haren guide eeuw uitmaken.
47.
Aan het hooft van de Hervormers onzer taal in het begin
van dit tijdvak staat Filips van Marnix, Heer van St. Alde-
gonde, — een uitsteekende geleerden en groote — staatsman,
geboren te Brussel in 1538. Behalve eene grondige kennis