Boekgegevens
Titel: Korte natuurlijke historie, in leeslesjes voor de jeugd: een schoolboek
Auteur: [niet beschikbaar]
Uitgave: Leyden: D. du Mortier en zoon
Deventer: J.H. de Lange, 1848
Maatschappij: Tot Nut van 't Algemeen
3e dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 5671
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202819
Onderwerp: Biologie: natuurlijke historie
Trefwoord: Natuurlijke historie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Korte natuurlijke historie, in leeslesjes voor de jeugd: een schoolboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
( 11 )
ZESDE LES.
Ocer de dieren in het algemeen.
Hoe eindeloos onderscheiden de gedaante en
zamensleiiing der dieren, in het algemeen, ook
wezen moge, zoo komen zij echter alle met elk-
ander in eenige bijzonderheden overeen. Als,
ten eerste , dat zij een^ mond hebben, door
welken zij zeer verschillend voedsel opnemen, het-
welk nogtans, bijna zonder uitzondering, enkel
in de voortbrengselen der bewerktuigde rijken be-
staat. Ten'tweede, dat er een zeker vocht, bloed
genoemd , hetzij warm en rood, hetzij koud
en rood, hetzij koud en wit, bestendig met do
zuurstof (*), welke in de dampkringslucht en in
(•) Gij hoort in deze, en ook in eenige volgende lessen,
van zuurstof, koolstof, waterstof en stikstof spreken; en
daar gij, lieve Kinderen! nog wel niet weten zult, wat dit
voor stoffen zijn, zoo wil ik er u hier eene korte ophelde-
ring van geven.
Zuurstof is een van de werkzaamste beginsels in dc IVa-
tuur, en bij zeer vele ligchamen aanwezig; zij is de stof,
die de zuurvatbare ligchamen tot zuren maakt en dus de
oorzaak van alle zurm is; tevens is zij de grondstof van de
zuivere of levenslucht, waarvan een vierde in d'e damp-
kringslucht is, on het is deze lucht, welke voor de adem-
haling en verbranding alleen dienstig is , daar het bloed met
de zuurstof, de grondstof van de levenslucht, in aanraking
komen moet.
KooUtof is een ligchaam als lampzwartsel of gegloeid
hout; bevindt zich bij dn meeste ligchamen, cn ook in ons
bloed, en maakt het voornaamste bestanddeel in het groei-
jend rijk uit. Wanneer de koolstof zich met de zuurstof
vercenigt, wordt er koolstofzuur geboren.
Waterstof is een bestanddeel van het water (en heet daar-
om ook waterstof) en tevens van vele andere ligchamen,
bijzonder mede van hot groeijend rijk. Wanneer de water-
stof zich niet warmtestof vcreenigt, komt cr brandbare