Boekgegevens
Titel: Handleiding bij het onderwijs in de Nederlandsche taal
Auteur: Bijl, P.; Andriessen, P.J.
Uitgave: Amsterdam: J.D. Sybrandi, 1865
4e dr. nagezien en verm.
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 2709
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202642
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Nederlandse taalkunde
Trefwoord: Linguïstiek, Nederlands, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding bij het onderwijs in de Nederlandsche taal
Vorige scan Volgende scanScanned page
25
Er zijn verschillende soorten van voegwoorden, als:
Zamenbindende: <?», ook, zoowel, nog.
Verhalende: hoe, dat.
Redengevende: want, dewijl, omdat.
Tegenstellende: maar, doch, evenwel, of^ noch.
Besluitende: daarom, zoo, derhalve, dan, nu, alzoo.
Voorwaardelijke: indien, ten ware. ten zij.
Verklarende: als, dat is, namelijk.
Uitsluitende: behalve, uitgezonderd. En meer andere soorten.
De tusschenwerpsels drukken de aandoeningen en gewaarwordingen
der ziel uit.- Zij worden onderscheiden in tn- en uitwendige.
De inwendige zijn de uitdrukkingen van blijdschap, droefheid, smart,
vrees, enz. als: heil ha! ach! och! of wee! ei, helaas.
De uitwendige bootsen een klank of een geluid na ; als-, bons, krik,
krak, plomp, paf, plof,
LES. 24.
over de lees' hn zinteekens.
Tot goed verstand van hetgeen men schrijft, behoort men de zintee-
kens goed te plaatsen. Deze zijn:
Het punt(.) hetwelk men zet: 1 Aan't einde van eiken volzin; 2 bij
het afbreken van woorden ; bijv., enz., d. i.; 3 bij 't gebruik Tan enkele
letters voor eigennamen; het dorp A., de heer N.
De komma (,) 1 Ter scheiding van verschillende voorstellen; 2 bij
op elkander volgende woorden; Jan, Piet, Klaas en Hein; Sterafschei-
ding van tusschenvoorstellen : Jan, wiens vaders daar loopt, is mijn
vriend', 4 vóór en achter bijstellingen; Willem, Prins van Oranje.
De komma-punt (;). 1 Tusschen voor- en nazindeelen ; 2 vóór de
voegwoorden maar, doch, want, daarom; 3 ter afscheiding van enkele
deelen van den volzin, om de komma te vervangen.
De dubbele punt (:). 1 Wanneer 't volgende eene verklaring is van
het vorige; 2 bij aanhaling van eens anders woorden ; hij zeide, ik blijf.
Het vraagteeken (?) plaalst men achter vragen.
Het uitroep- of verwonderingsteeken (!) 1 bij uitroepen van verwon-
dering of smart; 2 bij de tusschenwerpsels.
Het aandacbtsteeken (—) dat dient om de aandacht op het volgende
te vestigen; ook ter insluiting van kleine tusschenvoorstellen.
Het tusscbeninstellingsteeken (()) om tusschenzinnen of enkele woor-
den in te sluiten, die in het geheel niet bij den zin behooren.
Het afdeelingsteeken (§) om boven bijzondere afdeelingen te plaatsen.
Het beletselteeken (----) bij plotseling afbreken van iemands
woorden.
Het aanhalingsteeken („ ") om iemands woorden aan te balen of een
enkel woord af te zonderen, dat niet tot den zin behoort.
Het koppeltceken (-) om zamengeslelde woorden, of woorden van