Boekgegevens
Titel: Beginselen der wiskundige aardrijkskunde
Auteur: Berman, A.
Uitgave: Heusden: L.J. Veerman, 1891
2e uitg; Heruitgave van de eerste uitgaaf Haarlem, W.H.J. van Nooten, 1886
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 1653
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202571
Onderwerp: Astronomie: praktische astronomie: algemeen
Trefwoord: Kosmografie, Handboeken (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Beginselen der wiskundige aardrijkskunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
30
vallea van den 110 M. hoogen Michaëlistoren te Hamburg, en
door Reieh werden dergelijke proeven genomen in de schacht
eener mijn.
3°. Slingerproeven van Foucault (1851).
"Wanneer een slinger zoodanig is ingericht, dat hij gedurende
eenige lu-en kan blijven schommelen en zijn slingeringen in elke
richting volbrengen kan, dan zal men na verloop van eenigen
tijd opmerken, dat 't slinger vlak zich verplaatst heeft ten opzichte
van de omringende lichamen, en voortdurend van stand blijft
veranderen. Die verandering in stand van het slingervlak is
slechts schijnbaar; de slinger volbrengt steeds zijn schomme-
lingen in hetzelfde vertikale vlak, waarin de eerste schommeling
plaats greep. Het zijn dus de voorwerpen, die ten opzichte
van 't slingervlak van plaats zijn veranderd, wat wijst op
een beweging der aarde, waarop die voorwerpen zich bevinden.
Aan de polen, waar de draad, waaraan zich 't slingerende voor-
werp bevindt, samenvalt met de as der aarde, zal het slinger-
vlak in 24" een geheelen cirkel schijnen te doorloopen.
Onder den equator zal de slinger steeds ia hetzelfde vlak
blijven schommelen en dus nimmer een cirkel schijnen te be-
schrijven, omdat de aardas loodrecht staat op den draad des slin-
gers. Hoe dichter een plaats bij den evenaar is gelegen, hoe
meer tijd er noodig zal zijn om den slinger een geheel cirkel-
vlak te doen doorloopen; onder den evenaar doet hij 't nimmer.
In Panama op 8°45' NB. is daartoe noodig 158", te Gotha op
50°56' NB. 31", te Amsterdam op 52°22' NB. ruim 30% te
Hammerfest op 70°38' NB. 25 aan de pool 24u.
Foucault heeft nog een anderen toestel bedacht, die dienen
kan om de voortdurende verandering in stand van de omgevende
lichamen waar te nemen. Dat werktuig wordt genoemd ^ryroscoop.
4°. De richting der passaatwinden kan niet anders verklaard
worden dan uit de aswenteling der aarde, die aan den wind^
welke van de noordpool naar den evenaar waait, een N.0. rich-