Boekgegevens
Titel: Beginselen der wiskundige aardrijkskunde
Auteur: Berman, A.
Uitgave: Heusden: L.J. Veerman, 1891
2e uitg; Heruitgave van de eerste uitgaaf Haarlem, W.H.J. van Nooten, 1886
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 1653
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202571
Onderwerp: Astronomie: praktische astronomie: algemeen
Trefwoord: Kosmografie, Handboeken (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Beginselen der wiskundige aardrijkskunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
10
aan de sterren als gouden spijkers bevestigd waren. Dit ge-
loofde ook Herodotus. Anaximander van Milete (550 v. C.) was
de eerste, die leerde, dat de aarde vrij in 'twereldruim rond-
zweeft ; evenwel ook hij hield haar voor een schijf. Pythagoras
leerde, dat de aarde den kegelvorm had, maar niet op gronden,
die berusten op het gadeslaan der natuurverschijnselen, maar
omdat hij der aarde den meest volmaakten lichaamsvorm toe-
schreef. Sedert Plato werd algemeen aan den bolvorm geloofd.
Parmenides uit Elea (460 v. C.) zou de eerste zijn, die op wis-
kunstige gronden besloot tot de kogelvormige gedaante. Aristoteles
bewees den bolvorm der aarde daaruit, dat bij maaneclipsen de aarde
altijd een cirkelvormige schaduw afwerpt. Hij leerde ook de overal
even sterke aantrekking naar 't middelpimt der aarde. Archi-
medes (212 v.C.) sprak de noodzakelijkheid uit van den bolvorm
der aarde op mechanische gronden, daar bij een vrij in 't heelal
zwevend lichaam minstens de oppervlakte der zee spherisch ge-
kromd moet zijn. Ptolomeus (125 n. C.) wees op een ander ver-
schijnsel, dat pleitte voor den bolvorm der aarde, nl. dat men
van een schip, dat zich van 't land verwijdert, eerst den romp
en 't laatst den masttop uit 't oog verliest. Kratos van Mallos
maakte de eerste globe (200 v. C.). Later beproefden christelijke
schrijvers, b. v.: Kosmas Indopleustes (600 n. C.) de aarde weer
als een schijf voor te steUen en nog in de 8® eeuw werd aarts-
bisschop Yirgilius van Salzburg afgezet, omdat hij geloofde aan
tegenvoeters. De Ai-abieren hielden evenwel vast aan den bol-
vorm der aarde (Roger II van Sicilië liet een zilveren aardglobe
maken, dien de Arabier Edrisi in 1154 beschreef). Later is dat ge-
loof aan den bolvorm der aarde van de Arabieren weer op de Euro-
peanen overgegaan (aardbol van Martin Behaim te Numberg 1492.)
De vraag of de hooge bergen op aarde niet een belangrijke af-
wijking veroorzaken van die kogelvormige gedaante, moet ontken-
nend worden beantwoord. De oneffenheden op de oppervlakte der
aarde zijn zoo verbazend klein in vergelijking met de grootte der