Boekgegevens
Titel: Leerboek der natuurkunde
Auteur: Steyn Parvé, D.J.
Uitgave: Tiel: H.C.A. Campagne, 1879-...
4e dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-1217
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202005
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der natuurkunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
74
Eene bruikbare weegschaal moet, als de evenaar uit den horizon-
talen stand gebracht wordt, van zelf tot dien stand terugkeeren,
indien de beide schalen gelijk belast zijn. Of dit geschiedt, zal
enkel afhangen van de plaats van het zwaartepunt van den evenaar
ten opzichte van dat steunpunt. Ligt het zwaartepunt in het steun-
punt, dan is er onverschillig evenwicht, en de evenaar zal dus,
in een schuinen stand gebracht zijnde, dien behouden. Is het
zwaartepunt boven het steunpunt gelegen, dan hebben wij een
toestand van onstandvastig evenwicht, welke evenzeer de balans
onbruikbaar zou maken. Het zwaartepunt moet dus beneden het
steunpunt gelegen zijn in de lijn, loodrecht getrokken op die,
welke de ophangi»unten vereenigt. Men kan zich hiervan proefon-
dervindelijk overtuigen door den eenvoudigen toestel, in fig. 33 afge-
beeld. Men neemt eene heele en twee halve breinaalden, die men
door eene kurk steekt.
De heele breinaald stelt
dan den evenaar voor;
de eene halve naald ver-
beeldt de as, waarom hij
draaijen kan, terwijl men,
door de andere op en neer
____te schuiven, het zwaarte-
^^^BBKmsmmmmimimimmBM punt van den geheelen
toestel kan verplaatsen. Is AB juist half door de kurk gestoken,
dan zal er in alle standen evenwicht zijn; is AC kleiner dan BC,
dan zal er standvastig evenwicht zijn; is daarentegen AC grooter
dan BC en dus het zwaartepunt boven het steunpunt gelegen,
dan is er onstandvastig evenwicht, en de toestel slaat om, zoodra
hij uit den horizontalen stand wordt gebracht.
De evenaar moet voorts een schuinen stand aannemen, wanneer
in de eene schaal een klein overwichtje geplaatst wordt, opdat
zelfs een gering verschil in de gewichten op de beide schalen terstond
aangewezen worde, Eene balans, die deze hoedanigheid heeft, wordt
gevoelig genoemd. Eerst na eenige schommelingen zal de evenaar
tot rust komen; den hoek, dien hij dan maakt met den horizontalen
stand, noemt men den doorslag. Eene gevoelige balans moet dus
bij eene aanzienlijke belasting en een gering overwichtje een merk-
baren doorslag geven. Men drukt den graad van gevoeligheid of