Boekgegevens
Titel: Leerboek der natuurkunde
Auteur: Steyn Parvé, D.J.
Uitgave: Tiel: H.C.A. Campagne, 1879-...
4e dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-1217
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202005
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der natuurkunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
306.
trillende stemvork, die juist den toon A van 435 trillingen aan-
geeft. De geluidstrillingen verdeelen zich bij het binnentreden in
den toestel in twee afdeelingen; zij doorloopen in de eene helft
een weg, die juist eene halve golflengte verschilt van dien, welken
zij in de andere helft doorloopen; als zij dus aan het einde weder
bij elkander komen, verschillen zij eene halve golflengte in phase en
moeten dus elkander vernietigen. Inderdaad verneemt men door
dezen toestel den toon van de stemvork niet, als laen de voorzorg
heeft genomen het andere oor toe te stoppen; maar drukt men op
de lange caoutchouc-buis, die de twee glazen buizen verbindt, en
verhindert men aldus de voortplanting der trillingen langs één der
beide wegen, dan kan er van interferentie geen sprake meer zijn
en verneemt men duidelijk den toon. Hierbij valt nog op te
merken, dat men in het eerste geval dikwijls de octaaf, de A van
870 trillingen verneemt. Dit laat zich daardoor verklaren, dat door de
trilling der stemvork niet alleen de eigenlijke toon zelf ontstaat,
maar ook harmonische tonen. De octaaf, welke eene tweemaal
kleinere golflengte heeft, en voor welke het verschil in afgelegde
wegen juist zijne eigene golflengte bedraagt, zal niet uitgedoofd
worden. Dit is tevens een eenvoudig middel om onder de harmo-
nische tonen de octaaf te onderscheiden, die men, als hij tegelijk
met den grondtoon klinkt, hoogst moeilijk kan erkennen.
Bij het doen van deze proef moet men op de temperatuur der
lucht acht geA'en, omdat deze, zooals wij gezien hebben, invloed
uitoefent op de voortplantingssnelheid van het geluid, derhalve op
de lengte van de geluidgolf en dus ook op de vereischte lengte
van de caoutchouc-buis, die de beide glazen buizen verbindt.
Zijn de golflengten van twee tonen ongelijk, dan is de interferentie
veel zamengestelder. Wij hebben boven (125) gezien, welken
onregelmatigen vorm de geluidgolven alsdan kunnen aannemen;
golfberg en golfdal blijven dan niet meer op dezelfde plaats. Die
onregelmatigheid zal vooral groot zijn, als het verschil der beide
interfereerende tonen gering is. Afwisselend zal men versterking
en gedeeltelijke uitdooving van den toon moeten waarnemen. De
ondervinding bevestigt volkomen deze theoretische beschouwing,
hetzij men zich van stemvorken, orgelpijpen of snaren bedient;
brengt men daarbij te gelijker tijd twee tonen voort, die slechts een
zeer klein getal trillingen van elkander verschillen, dan neemt men