Boekgegevens
Titel: Leerboek der natuurkunde
Auteur: Steyn Parvé, D.J.
Uitgave: Tiel: H.C.A. Campagne, 1879-...
4e dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-1217
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202005
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der natuurkunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
290.
wordt dan in de nabijheid door eene orgelpijp of een ander muziek-
instrument dezelfde toon voortgebracht, dan worden aanstonds de
papiertjes van de snaar afgeslingerd.
Op de eigenschap van het medeklinken van eene bepaalde lucht-
massa rusten ook de resonatoren van Helmholtz, waarvan er
in fig. 165 een is afgebeeld. Het zijn holle koperen bollen van
verschillende grootte, van twee tegenover elkander geplaatste
openingen, A en B, voorzien. In A bevindt zich een klein tuitje,
dat men in het oor plaatst; de andere opening B, die wat grooter
is, brengt de lucht in den bol in gemeenschap met de buitenlucht.
^^ Ontstaat nu in de nabijheid van den resonator
een toon, die overeenkomt met dien, welke
behoort bij de in trilling zijnde luchtmassa in
den bol, dan zal deze medetrillen en het geluid
aanzienlijk versterken. Plaatst men dus het oor
aan het tuitje A, en neemt men dan een sterk
geluid waar, dan volgt daaruit, dat er een toon
is voortgebracht, met dien van den resonator
overeenkomende.
Men kan ook de waarneming van het versterken van het geluid
door een resonator aanschouwelijk maken, door aan de openingen
A van eenige op eene rij geplaatste resonatoren eene dergelijke
inrichting met gasvlammetjes te maken, als aan de in fig. 162
afgebeelde orgelpijp. Is de lucht in den resonator in trilling, dan
zal de vlam dikkeren; is zij in rust, dan merkt men aan de vlam
niets bijzonders.
Wij hebben hier, evenals vroeger, melding gemaakt van het
verschijnsel, dat aan gasvlammen de trillende beweging van de
lucht duidelijk kan worden waargenomen. De eigenschappen dezer
zoogenaamde gevoelige, trillende of zingende vlammen
moeten nog bijzonder onderscheiden worden, naar gelang zij binnen
in eene glazen buis of pijp branden, dan wel zich als geheel vrije
gasvlammen voordoen.
Wanneer men eene glazen buis voorzichtig houdt om een klein
gasvlammetje, dan zal die buis weldra even als eene orgelpijp
beginnen geluid te geven. Zoolang men geen geluid verneemt, is
de vlam in rust; doch zoodra de lucht in de buis in trilling geraakt
en den toon doet ontstaan, ziet men, dat de vlam van gedaante