Boekgegevens
Titel: Leerboek der natuurkunde
Auteur: Steyn Parvé, D.J.
Uitgave: Tiel: H.C.A. Campagne, 1879-...
4e dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-1217
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202005
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der natuurkunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
289.
duidelijk, maar niet sterk zijn. B is een cartonnen cilinder, uit twee
gedeelten bestaande, die men in elkander kan schuiven. Plaatst
men den cilinder in den door de figuur aangewezen stand, dan
ondergaat de toon eene aanzienlijke versterking. Die versterking
Fig. 164.
is echter niet altijd
even merkbaar; door
de beide kokers meer
of minder in elkander
te schuiven vindt men,
dat bij eene bepaalde
lengte van den cilinder
de versterking van den
toon de grootste is; in
dat geval trilt de lucht
in dien cilinder op de-
zelfde wijzealsdeklok.
Draait men den cilin-
der om, dan verzwakt
de toon aanstonds; het
medetrillen der zich
daarin bevindende lucht is dus uitdrukkelijk de oorzaak van de ver-
sterking. Het verschijnsel wordt gewoonlijk galm, weergalm
(Fransch: résonnance) genoemd; men zegt ook wel, dat de lucht
medegalmt.
Men zal nu ook inzien, waarom aan de stemvork de inrichting
wordt gegeven, die in fig. 152 is afgebeeld; de luchtmassa in de
houten doos is namelijk van zoodanige lengte, dat haar grondtoon
overeenkomt met dien van de stemvork. Bij den sonometer, evenals
bij sommige muziekinstrumenten, zooals de viool, de piano, is het
echter niet zoozeer de lucht die moet medetrillen, als een vast
lichaam, de zoogenaamde klankbodem, die zich dan in knoopen en
buiken verdeelt, even als de platen van Chladni, en dus met verschil-
lende tonen kan medeklinken en het geluid aanzienlijk versterken.
Ook gespannen snaren kunnen in trilling geraken, wanneer in
hare- nabijheid een toon wordt voortgebracht, dien zij zelve ook
kunnen voortbrengen. Men kan zich zeer gemakkelijk daarvan
overtuigen door eene snaar op den sonometer op een bepaalden
toon te stemmen en er dan kleine reepjes papier op te plaatsen;
19