Boekgegevens
Titel: Leerboek der natuurkunde
Auteur: Steyn Parvé, D.J.
Uitgave: Tiel: H.C.A. Campagne, 1879-...
4e dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-1217
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202005
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der natuurkunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
zij zich door eene buis E naar de kast C, in welker bovenwand
zich openingen bevinden, waarin de orgelpijpen en andere toestellen
kunnen worden geplaatst, doch die van binnen door klepjes ge-
Fig. 160. sloten zijn. Door op
een der knopjes a te
drukken wordt het
klepje onder de daar-
mede overeenkomende
opening opgelicht, en
verkrijgt de lucht vrijen
toegang tot de daarop
geplaatste pijp. Door
op den knop T te
drukken of door op D
gewichten te plaatsen,
kan men den lucht-
stroom sterker maken
en dus op de inten-
siteit en de hoogte van
den toon der pijp
invloed uitoefenen.
Dat inderdaad de
lucht in de orgelpijp
in trilling is, kan men
aantoonen, wanneer men
op het zoo even beschreven blaaswerk eene lange pijp plaatst,
hetzij eene cilindrische van glas, zooals in fig. 161 is afgebeeld,
hetzij eene vierhoekige van hout met glazen voorwand. Houdt men
daarin door middel van een draad een over eeu houten ringetje
gespannen vliesje A, waarop eenige zandkorreltjes liggen, dan
geraakt het vliesje en met dit het zand aanstonds in beweging,
zoodra de pijp geluid geeft. Dat ook de wand van de pijp mede-
trilt, is niet twijfelachtig; op de hoogte van den toon oefent hij
echter geen invloed uit, althans wanneer hij niet zeer dun is.
Neemt men drie even groote pijpen, de eene van koper, de andere
van hout, de derde van bordpapier, dan zullen zij even hooge tonen
geven, maar de sterkte en de klank zullen aanmerkelijk verschillen.
Is de wand zeer dun, dan is de toon iets lager, zooals blijkt, wan-