Boekgegevens
Titel: Leerboek der natuurkunde
Auteur: Steyn Parvé, D.J.
Uitgave: Tiel: H.C.A. Campagne, 1879-...
4e dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-1217
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202005
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der natuurkunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
279.
worden gebracht. Bij sommige daarvan, zooals snaren en staven, zijn
echter ook longitudinale trillingen mogelijk, en het is licht in te
zien, dat de verschijnselen en wetten hier niet geheel zullen overeen-
stemmen met die bij de tranversale trillingen dierzelfde voorwerpen.
Men kan de longitudinale trillingen van eene staaf gemakkelijk
aanschouwelijk maken door eene metalen, houten of glazen staaf
in haar midden in eene klemschroef vast te zetten en tegen het eene
uiteinde een ivoren balletje te laten hangen. Wordt dan de staaf
door wrijven met een wollen lapje met harspoeder in de richting
harer lengte "in longitudinale trilling gebracht, dan wordt het bal-
letje met kracht van haar uiteinde afgeworpen. Steekt men in eene
niet te nauwe glazen buis eene kurk, die er in sluit, maar zonder
moeite kan worden heen en weer bewogen, dan ziet men deze
langzamerhand van plaats veranderen, wanneer de buis door wrijving
met een natten doek in trilling wordt gebracht. Eindelijk kan men
nog de graphische methode in toepassing brengen door ergens in
een punt der longitudinaal trillende staaf eeri stiftje te bevestigen,
dat dan op het zwart gemaakt papier een golÜijntje zal beschrijven.
De longitudinale trillingen kunnen zeer sterk zijn; dit blijkt uit
het sterke geluid, dat men eene glazen of metalen staaf kan doen
geven. Wanneer men eene lange, niet al te dunne glazen buis in
haar midden vasthoudt en, door het eene gedeelte te wrijven, in
sterke trilling brengt, dan gebeurt het niet zelden, dat de andere
helft breekt. Opmerkelijk is het, dat dit op zeer regelmatige wijze
plaats heeft; Savart en Tyndall verzekeren, dat de afgebroken
stukken glas alle ringvormig zijn.
In het punt, waar de staaf bevestigd is, hetzij door vastzetten in
eene klemschroef, hetzij door haar in de hand vast te houden, moet
noodzakelijk een knoop ontstaan. Aan de beide vrije uiteinden
ontstaan daarentegen buiken; is het vaste punt in het midden der
staaf genomen, dan zullen er dus twee kwart staande golven
ontstaan. Het is echter ook mogelijk, dat er in elke helft der
trillende staat nog een knoop gevormd wordt, zoodat er in 't geheel
drie knoopen aanwezig zijn; wij hebben dan buiken midden tusschen
elke twee achtereenvolgende knoopen, alsmede aan de uiteinden;
de golflengte is dus in dit geval driemaal kleiner dan in het
eerste. Wordt de staaf vastgemaakt op één vierde van hare lengte,
dan zullen er in dit punt en in het punt, op drie vierden der