Boekgegevens
Titel: Leerboek der natuurkunde
Auteur: Steyn Parvé, D.J.
Uitgave: Tiel: H.C.A. Campagne, 1879-...
4e dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-1217
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202005
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der natuurkunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
275.
Eene toepassing van deze soort van trillende staven vindt men bij
het zoogenaamde hout- en stroo-instrument, bestaande uiteene
reeks van houten staafjes, die op geringen afstand van elkander
op een paar touwen rusten en met een hamertje bespeeld worden;
ook de bekende glas-harmonica is hiervan eene toepassing.
Wanneer eene rechte metalen staaf gebogen wordt, dan moet dit
op de wijze van trilling van invloed zijn; de knoopen en buiken
zullen dan niet op dezelfde plaats blijven, als toen zij recht was.
Dit zal dus ook het geval zijn bij de stemvork, die als eene dubbel
Fig. 156. omgebogen staaf kan worden beschouwd. Geeft
eene stemvork haar grondtoon, dan worden hare
-A/rt nC trillingen voorgesteld door fig. 156, waarin de
dikke lijn AC de vork in rust aanwijst, en de
lijnen abcd en mhcn de twee uiterste toestanden,
waarin zij bij de trilling geraakt; h en c zijn dus
knoopen; de amplitude der trillingen is echter
in de figuur zeer vergroot voorgesteld. Een enkele
knoop is niet mogelijk, daar de beide uiteinden
A en C steeds in tegenovergestelde richting moeten
trillen, hetgeen bij één knoop niet zou kunnen; men kan zich dit
duidelijker maken, als men zich de gebogen staaf weder tot eene
rechte uitgestrekt voorstelt. De harmonische tonen, die eene stem-
vork geeft, als er meer dan twee knoopen ontstaan, zijn afhankelijk
van velerlei omstandigheden, die tot dusver nog niet volledig
bekend zijn.
Ook platen van glas, metaal of hout kunnen in trilling worden
gebracht, wanneer zij in één punt stevig worden bevestigd en men
dan met een strijkstok langs den kant strijkt. De helderste en
duidelijkste tonen verkrijgt men met glazen platen; ook geel koperen
platen geven zeer duidelijke tonen en hebben het voordeel, dat zij
minder breekbaar zijn. Zij worden het gemakkelijkst op de in fig.
157 aangewezen wijze in eene aan de tafel verbonden klemschroef
vastgezet. Strijkt men dan langs een of ander punt van den rand,
dan ontstaat er doorgaans een zamengestelde en verwarde toon,
die echter door aanhoudend strijken duidelijker wordt. Heeft men
vooraf op de goed horizontaal gestelde plaat wat zand gestrooid,
dan ziet men, dat dit op sommige plaatsen sterk in beweging
geraakt, op andere daarentegen in rust blijft. Als de toon eenige