Boekgegevens
Titel: Leerboek der natuurkunde
Auteur: Steyn Parvé, D.J.
Uitgave: Tiel: H.C.A. Campagne, 1879-...
4e dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-1217
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202005
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der natuurkunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
256.
ningen. Dc luchtstroom wordt dus beurtelings doorgelaten en
afgebroken, en daar dit zeer regelmatig geschiedt, geraakt de lucht
in eene regelmatige trilling en ontstaat er een toon. Zijn er bijv.
in elke plaat 25 gaatjes, dan zal gedurende eene omdraaijing der
plaat de lucht 25maal doorgelaten en 25maal tegengehouden zijn;
er hebben dus 25 trillingen plaats gehad. Boven aan de spil PP'
bevindt zich eene schroef zonder eind, welke in de tanden van het
rad a ingrijpt; heeft dit eene omwenteling gemaakt, dan verspringt
het rad h één tand; de op de assen der raderen bevestigde wijzers
duiden dus het getal omwentelingen der spil aan. Van de knoppen
C en D dient de eene om op een bepaald oogenblik de spil te doen
ingrijpen in het raderwerk en dus de beweging van de wijzers te
doen aanvangen, de andere om die te doen ophouden.
Wil men zich van dit werktuig bedienen om het aantal trillingen
van een bepaalden toon te tellen, dan moet men er een luchtstroom
in leiden en dien zoodanige sterkte geven, dat de sirene den ver-
langden toon gedurende eenige seconden blijft aangeven. Men behoeft
dan slechts het door de wijzers aangewezen aantal omwentelingen
van de as PP' in een bepaalden tijd waar te nemen, om daaruit
het aantal trillingen in ééne seconde te kunnen afleiden.
Het gebruik der sirene is echter niet van zwarigheid ontbloot.
Vooreerst is het zeer moeilijk den toon eenige oogenblikken op
dezelfde hoogte te houden; voorts zijn de lage tonen minder dui-
delijk en de hooge uiterst schel, zoodat alleen een zeer geoefend
oor kan nagaan, of de toon juist dc verlangde hoogte heeft en
behoudt.
Een andere toestel om het aantal trillingen te bepalen, is het in
fig. 151 afgebeelde getande rad van Savart De beweging
van het rad A wordt door middel van een riem zonder eind D
overgebracht op de spil van het getande rad B, dat daardoor in
eene zeer snelle omdraaijende beweging geraakt. Het aantal om-
draaijingen wordt op eene dergelijke wijze als bij de sirene door een
wijzer bij H aangewezen. De tanden van het rad komen achter-
eenvolgens tegen een kaartje E, dat daardoor in trilling geraakt
en een toon doet hooren. Door middel van de kruk M kan men
de beweging schielijker of langzamer maken, totdat men den ver-
langden toon verkrijgt, en dan, daar men het aantal tanden op den
omtrek van het rad^B kent, ook het aantal trillingen in een ge-