Boekgegevens
Titel: Leerboek der natuurkunde
Auteur: Steyn Parvé, D.J.
Uitgave: Tiel: H.C.A. Campagne, 1879-...
4e dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-1217
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202005
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der natuurkunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
12
die verandering van plaats noemt men beweging; verandert een
lichaam zijne plaats niet, dan zegt men dat het in rust is. Ora
te beoordeelen, of een lichaam in rust of in beweging is, moet
men de plaats , welke het inneemt, gedurende eenigen tijd verge-
lijken met de plaats, waar zich andere voorwerpen bevinden. Het
zal menigmaal gebeuren, dat een lichaam ten opzichte van sommige
voorwerpen in beweging is, terwijl het, met andere vergeleken,
in rust schijnt te zijn. Over volstrekte rust of beweging is
net niet mogelijk te oordeelen; althans is er geen enkel voorwerp
in het heelal bekend, dat eene volstrekte rust geniet; en beweging
zou alleen dan volstrekt genoemd kunnen worden, als men het
lichaam kon vergelijken met een ander, dat zich in volstrekte
rust bevindt. Indien wij dus een lichaam in rust zien ten opzichte
van een ander, dan is die rust slechts betrekkelijk, daar het tevens
in vergelijking met andere in beweging kan zijn. Zoo zal bijv.
iemand, die in een schip zit, in rust kunnen zijn ten opzichte van
het schip zelf; in betrekking tot de oevers van de rivier is hij
echter in beweging. Die oevers, hoewel schijnbaar in rust, zijn
ook in beweging, daar zij met de geheele aarde in hare dagelijksche
beweging om hare as deelen, zoowel als in hare jaarlijksche be-
weging om de zon. De sterrekunde leert, dat ook de zon niet in
rust is, maar zoowel eene voortgaande beweging in de ruimte, als
eene draaiende om hare as bezit.
13. Inertie of traagheid. — Een lichaam, dat in rast is,
kan niet uit zich zelf, zonder uitwendige oorzaak, in
beweging geraken; een lichaam, dat in beweging is, kan
evenmin die beweging wijzigen of tot rust komen, zonder
dat zulks door eene werking buiten het lichaam veroor-
zaakt wordt. Wel is waar neemt men in de natuur verschijn-
selen waar, die schijnbaar hiermede in strijd zijn; maar men zal
zich licht kunnen overtuigen, dat de verandering steeds de eene
of andere oorzaak heeft, welke men niet onmiddellijk Tvaarneemt.
Als men een bal over den grond laat voortrollen, wordt zijne
beweging steeds langzamer en komt hij ten laatste in rust; de
oorzaak hiervan is de tegenstand, door de ongelijkheden van
den grond veroorzaakt. Laat men een bal uit de hand los , dan
valt hij ter aarde; het schijnt dan, alsof hij van zelf in beweging