Boekgegevens
Titel: Leerboek der natuurkunde
Auteur: Steyn Parvé, D.J.
Uitgave: Tiel: H.C.A. Campagne, 1879-...
4e dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-1217
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202005
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der natuurkunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
25
begrip, dat wij ons van atomen gemaakt hebben, moeten wij wel
onderstellen, dat zij anders nevens elkander geplaatst, anders
geaggregeerd zijn. Men noemt deze drie verschillende toe-
standen daarom aggregaats-toestanden. Later zullen wij
zien, wat in deze verschillende toestanden aangaande de werking
der moleculen op elkander te zeggen is.
Behalve het water zijn er meer stoffen bekend, die in de drie
öggregaats-toestanden in de natuur voorkomen; andere kunnen
door mechanische of andere middelen daarin gebracht worden.
Kwikzilver is bijv. in den gewonen toestand vloeibaar , bij eene
sterke koude wordt het vast, en aanzienlijk verhit wordt liet gas-
vormig. De fransche natuurkundige Despretz heeft in de laatste
jaren sommige lichamen, die men slechts in één of twee aggregaats-
toestanden kende, in alle drie vervaardigd. Het is niet onwaar-
schijnlijk, dat alle vaste en vloeibare licliamen in de drie verschillende
toestanden kunnen voorkomen, voor zooverre zij bij dien overgang
geen scheikundige verandering ondergaan; onze beperkte middelen
laten echter niet altijd toe de omstandigheden te voorschijn te
roepen, die voor den overgang van den. eenen in een anderen
vereischt worden.
Reeds sedert geruimen tijd wist men de meeste gassen in den
vloeibaren en zelfs in den vasten toestand over te brengen; slechts
enkele bleven daarvan uitgezonderd en werden daarom perma-
nente gassen genoemd. Onlangs (1876) is het echter aan Cailletet
en Pictet gelukt ook deze vloeibaar en zelfs vast te maken, zoodat
men nu mag aannemen, dat er geen permanente gassen zijn.
Nog moet opgemerkt worden, dat er in de natuur verscheidene
lichamen voorkomen, die niet juist onder eene dezer drie afdeelingen
te brengen zijn, daar zij als 't ware verkeeren in een tusschen-
toestand tusschen den vasten en vloeibaren, zoo als sommige vet-
soorten, boter, enz. Bij eene wetenschappelijke indeeling moet men
zich echter tevreden stellen met de aanwijzing van de bovengemelde
drie hoofdtoestanden, die duidelijk van elkander onderscheiden zijn.
ß. Krachten.
12. Beweging; rust. — Alle lichamen zijn beweegbaar, dat is,
zij kunnen van de eene plaats naar eene andere vervoerd worden;