Boekgegevens
Titel: Leerboek der natuurkunde
Auteur: Steyn Parvé, D.J.
Uitgave: Tiel: H.C.A. Campagne, 1879-...
4e dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-1217
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202005
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der natuurkunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
212.
men de buis dan met den vinger of met eene kurk en keert men
haar om, zoodat de beide vochten zich vermengen, dan is het
volume verminderd; het eene vocht is dus als 'tware gedeeltelijk
tusschen de deeltjes van het andere ingedrongen. Dat in dit geval
ook scheikundige werking plaats heeft, blijkt uit de verhooging
van temperatuur, waarmede de vermenging gepaard gaat.
De diffusie van vochten wordt ook waargenomen, wanneer men
op eene oplossing van de eene of andere stof voorzichtig zuiver water
brengt; de aard der opgeloste stoffen oefent echter een grooten
invloed uit op den tijd, die er verloopt, vooi'dat de geheele vocht-
massa homogeen is geworden. Men moet echter wel in aanmerking
nemen, dat er steeds twee stroomingen in tegenovergestelde rich-
tingen plaats hebben. Brengt men zuiver water boven op eene
oplossing van keukenzout, dan zullen zoowel waterdeeltjes zich naar
de oplossing begeven, als zoutdeeltjes naar het water.
De stroomingen van vochtdeeltjes in twee tegenovergestelde rich-
tingen worden niet alleen waargenomen bij de zoogenaamde vrije
diffusie, wanneer de vochten onmiddellijk met elkander in aan-
raking zijn, maar ook als zij door een poreuzen wand van elkander
gescheiden zijn; daarvoor kan men eene dierlijke blaas, poreus
aardewerk of ook andere kunstmatige poreuze wanden nemen.
Dutrochet, die het eerst (1828) deze bewegingen zorgvuldig onder-
zocht heeft, noemt de beweging van de eene vloeistof naar de andere
endosmose, die in tegenovergestelden zin exosmose; veelal
worden beide onder den naam van osmose zamengevat. Om deze
werking duidelijk aan te toonen en zelfs te meten, gebruikte hij deu
in fig 136 afgebeelden toestel, dien hij en dos mometer noemde.
Een vat B, van ouderen met eene dierlijke blaas en van boven met
eene lange buis AA voorzien en met de eene of andere vloeistof
gevuld, wordt in een wijder vat, waarin zich eene andere vloeistof
bevindt, gedompeld. Door de poriën van den wand, die beide vochten
afscheidt, hebben nu twee stroomingen plaats, de eene van binnen naar
buiten, de andere van buiten naar binnen gericht. Is laatstgenoemde
de sterkste, dan zal het volume van het vocht in B vermeerdereu
en de bovenste oppervlakte bij R zal dus rijzen; is daarentegen de
strooming van binnen naar buiten de sterkste, dan daalt het vocht
in de buis AA Doet men bijv. alcohol er in en water er buiten,
dan zal na korten tijd de vloeistof bij H reeds merkbaar geklom-