Boekgegevens
Titel: Leerboek der natuurkunde
Auteur: Steyn Parvé, D.J.
Uitgave: Tiel: H.C.A. Campagne, 1879-...
4e dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-1217
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202005
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der natuurkunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
201.
geven en door eene duidelijke proef opgehelderd heeft. Men plaatst
namelijk in den bak, gevuld met het mengsel van water en alcohol
van gelijke dichtheid als olijfolie, twee even groote ronde glazen
schijQes juist tegenover elkander op een afstand, niet grooter dan
driemaal hunne middellijn, Daartusschen wordt olie gebracht en
wel door afnemen of bijvoegen door middel van eene pipet juist
zooveel, dat er een cilinder van olie wordt gevormd, waaiwan
de schijfjes het onder- en bovenvlak vormen. Deze cilinder zal
weder, evenals de bol en de andere bovenvermelde figuren van olie,
eene evenwichtsfiguur zijn. Plateau heeft echter bewezen, dat er geen
evenwicht kan zijn, wanneer de hoogte van den cilinder grooter
wordt dan 3,14.... maal de middellijn; de proef bevestigt dit; want
wil men een längeren vochtcilinder maken, dan gelukt het niet.
Tracht men nu, door een der glazen schijfjes voorzichtig te verplaat-
sen, den cilinder van olie uit te rekken, dan ontstaat er geen regel-
matige vermindering van diameter, maar afwisselende vernauwingen
en verbreedingen, die hoe langer hoe duidelijker worden. Zijn de
nauwste gedeelten dun geworden, dan scheidt zich de vochtmassa
niet plotseling, maar schijnen de verbreedingen gedurende eenige
oogenblikken als door een dunnen bijna cilindrischen draad ver-
bonden, die zich ten laatste aan beide zijden van de grootere
massa's afscheidt en een klein bolletje vormt; de grootere massa's,
uit de dikkere deelen van den uitgerekten cilinder ontstaan, vormen
dan ook afzonderlijke bollen. De vochtcilinder is dus door uitrek-
king overgegaan in eene reeks van even groote bollen, op gelijken
afstand van elkander geplaatst, en waartusschen zich kleinere
bolletjes bevinden.
De groote overeenkomst van de verschijnselen bij deze proef
met die, welke Savart bij den waterstraal heeft waargenomen en
die in fig, 62 zijn aangewezen, moet terstond in het oog vallen.
De oorzaak van de vorming van druppels bij den straal is dus in
de onderlinge werkingen der vochtmoleculen te zoeken.
114. Capillaire verschijnselen. — Wanneer men eene nauwe
glazen buis in water dompelt, zoodat zij van binnen goed bevoch-
tigd wordt, en daarna haar weder een eind er uittrekt, dan blijft
de vloeistof in de buis hooger staan dan daarbuiten; de klimming
zal des te aanzienlijker zijn, naarmate de buis nauwer is. Neemt