Boekgegevens
Titel: Leerboek der natuurkunde
Auteur: Steyn Parvé, D.J.
Uitgave: Tiel: H.C.A. Campagne, 1879-...
4e dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-1217
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202005
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der natuurkunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
190.
liebben, naarmate de verdamping langzamer plaats heeft. Hoe zij zich
in de vloeistof vormen, heeft men tot nog toe niet kunnen nagaan.
Alleen blijkt het uit mikroskopische onderzoekingen van Elirenberg,
dat plotseling in de heldere vloeistof een vast punt ontstaat, dat
zeer schielijk aangroeit, doch zonder dat men in de vloeistof
rondom het kristal beweging of strooming kan waarnemen.
Bijzondere omstandigheden kunnen de vorming van kristallen in
eene verzadigde ot' zelfs meer dan verzadigde oplossing verhinderen;
volkomen rast of afscheiding van de lucht is dikwijls voldoende om
de kristallisatie tegen te houden; maar dan is ook een stoot of
toetreding der lucht voldoende om oogenblikkelijk in de geheele
vloeibare massa kristallen te doen ontstaan. Men kan dit bij vrie-
zend weder menigmaal opmerken bij water dat, zoolang het in
rust blijft, niet bevriest, maar eensklaps in ijs verandert, zoodra
het vat, waarin het zich bevindt, in beweging wordt gebracht. Zeer
fraai kan men de verschijnselen der plotselinge kristallisatie
waarnemen bij eene warm bereide oplossing van zwavelzure soda
(Glauberzout) in water, die men in gesloten üesschcn laat bekoelen.
In den regel vormen zich dan geen kristallen zoolang men de iles-
schen gesloten laat staan; maar brengt men die in beweging of laat
men de lucht daarin toetreden, dan vormen zich aanstonds kristallen.
Eene merkwaardige eigenschap der kristallen is hunne splijt-
baarheid, dat is de eigenschap van volgens bepaalde vlakken,
die aan de grensvlakken evenwijdig zijn, te breken, als zij in stukken
worden geslagen. De zamenhang of cohaesie der deeltjes is dus
niet in alle richtingen dezelfde. De splijtbaarheid is niet bij alle
kristallen even duidelijk; bij sommige delfstoffen vertoont zij zich
zeer sterk, vooral bij het klipzout (chloornatrium), dat in schoone
kuben gevonden wordt, en bij de kalkspath, die in den vorm van
een scheefhoekig parallelopipedum wordt aangetroffen.
107. Kristalstelsels. — Men heeft tot grootere gemakkelijk-
heid, vooral bij de herkenning van delfstoffen, de verschillende
in de natuur waargenomen kristalvormen tot enkele hoofdvormen
teruggebracht. In een kristal kan men zich altijd eenige lijnen
voorstellen, ten opzichte van welke de vlakken twee aan twee
gelijk geplaatst zijn en die elkander in een punt binnen in het
kristal snijden, dat men daarom middenpunt noemt. Die denk.