Boekgegevens
Titel: Leerboek der natuurkunde
Auteur: Steyn Parvé, D.J.
Uitgave: Tiel: H.C.A. Campagne, 1879-...
4e dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-1217
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202005
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der natuurkunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
187.
meren platen in horizontalen stand aan den eenen arm eener
balans en plaatst in de schaal aan den anderen arm juist zooveel
gewichten als noodig is om evenwicht te maken; men bevestigt
de andere der beide adhaesie-platen eveneens in horizontalen stand
vlak onder de eerste en drukt ze dan tegen elkander. Men zal
bevinden, dat een overwichtje, hoe gering ook, voldoende is om
de beide platen van elkander te scheiden, mits men het slechts
lang genoeg laat werken. Stefan geeft hiervan de volgende ver-
klaring. Wordt het overwichtje op de schaal geplaatst, dan ver-
wijdert zich de bovenste plaat op een onmeetbaar kleinen afstand
van de onderste, zoodat er eene zeer kleine luchtledige of met
verdunde lucht gevulde ruimte tusschen de beide platen ontstaat;
de buitenlucht moet toestroomen om het evenwicht te herstellen,
en hiertoe is tijd noodig. Vei*volgens wordt door de voortdurende
werking van het overwichtje de afstand iets grooter, de lucht in
de ruimte tusschen de beide platen wordt op nieuw verdund, er
stroomt nieuwe lucht toe, en zoo onafgebroken voort, tot dat de
lucht geheel den vrijen toegang tusschen de platen heeft en deze
van elkander gescheiden worden. Doet men de proef in eene
ruimte, waarin de lucht aanmerkelijk verdund is, dan blijkt het,
dat de platen veel spoediger van elkander gescheiden worden; wei
een bewijs, dat het verschijnsel aan den invloed der lucht is toe
te schrijven.
Men heeft dan ook allen grond om aan te nemen, dat de afstand,
waarop twee platen, hoe sterk ook tegen elkander aangedrukt,
zich toch nog van elkander moeten bevinden, zoowel tengevolge
van de onvolkomen vlakheid, als van de dunne laag gas, waarmede
zij steeds bedekt zijn (119), steeds grooter moet zijn, dan de uiterst
geringe afstanden, waarop de moleculaire krachten merkbaar kannen
werken.
Men zal inzien, dat het verschijnsel der adhaesie tusschen vaste
lichamen dus eigenlijk niet als een gevolg van moleculaire wer-
kingen te beschouwen is, maar veeleer moet worden gerekend tot
die, welke door de drukking der lucht worden veroorzaakt.
Iets anders is het wanneer een vast lichaam met eene vloeistof
wordt in aanraking gebracht. Door de vloeistof kunnen de aan
het vaste lichaam klevende gasdeeltjes worden opgelost; zij kan
ook in de kleine tusschenruimten binnendringen, zoodat veel meer