Boekgegevens
Titel: Leerboek der natuurkunde
Auteur: Steyn Parvé, D.J.
Uitgave: Tiel: H.C.A. Campagne, 1879-...
4e dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-1217
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202005
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der natuurkunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
172.
De eerste poging om een luchtballon te doen opstijgen geschiedde
door de broeders Montgolfier (1783). Zij vervaardigden een ballon
van linnen, van binnen met papier beplakt, welks middellijn 35 voet
bedroeg en die van onderen eene opening had, waarondereen sterk
vuur gestookt werd, ten einde de lucht in den bol te verwarmen
en daardoor geringere dichtheid te doen verkrijgen. De bol rees
inderdaad tot eene hoogte van ongeveer 2000 meter. Hetzelfde
jaar herhaalde Charles de proef, doch vulde den luchtballon met
waterstofgas, het lichtste van alle bekende gassoorten. Na hen
werden deze proeven, die in hooge mate de belangstelling tot zich
trokken, dikwijls herhaald; weldra waagden sommigen het ook met
den luchtballon mede in de hoogte te gaan. In den laatsten tijd heeft
men echter in plaats van waterstofgas steeds van het minder kost-
bare koolwaterstofgas, waarvan men zich voor de verlichting be-
dient, gebruik gemaakt om de luchtballons te vullen. Daar dit gas
veel zwaarder is dan waterstofgas en slechts weinig lichter dan de
lucht, is het voor kleine ballons minder geschikt. De ballon zelf
wordt doorgaans vervaardigd van taf, dat door een vernis van
caoutchouc ondoordringbaar voor het gas gemaakt is. Een groote
mand, die onderaan is bevestigd door middel van touwen, welke
als een netwerk den geheelen ballon omgeven, is bestemd om de
luchtreizigers mede te nemen, alsmede ballast, die uitgeworpen
wordt, wanneer men hooger stijgen wil. Om te dalen opent men
eene klep, waardoor een gedeelte van het gas ontwijkt; daar de
zwaardere lucht de plaats inneemt, wordt de geheele ballon zwaar-
der en zal zich dus benedenwaarts bewegen. Bij het vullen van
den luchtballon moet men ook zorgen hem niet geheel te vullen;
want had het gas gelijke spanning als de lucht, dan zou, als de
ballon in hoogere luchtlagen komt, waar de drukking geringer
is, de sterkere spanning van binnen hem kunnen doen scheuren
en dientengevolge neerstorten.
De verschillende vraagstukken, die zich kunnen voordoen bij het
berekenen van de afmetingen, het gewicht en de opstijgingskracht van
een luchtballon, kunnen worden opgelost door eene enkele formule,
waardoor deze laatste wordt uitgedrukt. Noemen wij V het volume
van den eigenlijken ballon, dat is, van het daarin bevatte gas, v
het volume en p het gewicht van alle met den ballon verbonden
lichamen, namelijk de touwen, de mand, den ballast, de reizigers.