Boekgegevens
Titel: Leerboek der natuurkunde
Auteur: Steyn Parvé, D.J.
Uitgave: Tiel: H.C.A. Campagne, 1879-...
4e dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-1217
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202005
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der natuurkunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
daarom tracht men de lichamen in zoodanige omstandigheden te
plaatsen, dat zij juist die verschijnselen, welke men wenscht waar
te nemen, te voorschijn brengen; dit noemt men proefneming.
In die op de eene of andere wijze waargenomen verschijnselen
moet men trachten een regel, eene wet te vinden, die men natuur-
wet noemt. Die wetten echter hebben ook weder hare oorzaken;
en het zijn deze laatste, niet meer op zich zelf maar alleen in
hare uitwerking waarneembare oorzaken, aan welke men den
naam van krachten geeft. Ook deze op te sporen is het doel
der natuurkunde; maar het is onmogelijk de krachten zelve, die
in een nauw verband staan met het wezen der lichamen, te leeren
kennen; men moet zich tevreden stellen die krachten, die nimmer
het voorwerp eener onmiddellijke waarneming kunnen zijn, alleen
te kennen door de wetten, van welke zij de oorzaken zijn. Is men
eenmaal zoover gekomen, dat men zoodanige wet in hare grootste
eenvoudigheid heeft leeren kennen, dan zal het veelal mogelijk
zijn hieruit, voornamelijk langs wiskundigen weg, de gevolgtrek-
kingen te maken, die op nieuwe, tot nog toe ongekende of onop-
gemerkte verschijnselen wijzen.
Gelukt het echter niet bij de verklaring van eenig verschijnsel
de oorzaak met volkomen zekerheid aan te wijzen , en blijft dus
de aard der kracht onbekend, dan tracht men toch dat verschijnsel
door zekere ouderstelling of hypothese te verklaren. Van zoo-
danige hypothese zal men zich met vrucht kunnen bedienen, om het
verband van verschillende verschijnselen beter te leeren opmerken
en aldus beter tot de kennis der eigenlijke oorzaken te geraken ;
men zal er ook gevolgtrekkingen uit kunnen afleiden, even als uit
elke stellige natuurwet; maar één enkel verschijnsel, dat in tegen-
spraak is met de gevolgen, uit die hypothese afgeleid, is voldoende
om haar als onhoudbaar te verwerpen. Wij zullen zien, dat men
in de natuurkunde menigmaal tot hypothesen zijne toevlucht moet
nemen, en dat, al zijn de verschijnselen nauwkeurig bekend, de
grondoorzaak toch dikwijls nog in het duister ligt.