Boekgegevens
Titel: Leerboek der natuurkunde
Auteur: Steyn Parvé, D.J.
Uitgave: Tiel: H.C.A. Campagne, 1879-...
4e dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-1217
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202005
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der natuurkunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
144.
hoogte der buis klimt en de opgesloten lucht dus tot de helft van
haar oorspronkelijk volume zamengeperst wordt, dan zal die span-
kracht volgens de wet van Mariotte twee atmosfeeren bedragen. Wordt
de lucht boven het kwikzilver tot een derde der oorspronkelijke
ruimte zamengeperst, dan bedraagt de spanning drie atmosfeeren.
Bij de waarneming moet ra'en echter ook rekenschap houden van
de hoogte der kwikkolom binnen in de buis en van de verandering
van den kwikspiegel in het bakje. Bij het volgende voorbeeld
moeten de lengte-afmetingen der buis, van boven afgerekend, be-
schouwd worden als evenredig met de volumes der daarin opgesloten
lucht. Men moet dus, om de verdeelingen aan te brengen, welke
de drukking in atmosfeeren aanduiden, beginnen met de buis van
boven af in millimeters te verdeelen. Zij h het getal dier milli-
meters van boven af tot aan den kwikspiegel, wanneer onder de
drukking van ééne atmosfeer het kwikzilver in de buis en in het
bakje even hoog staat, en x het getal millimeters, welke het kwik-
zilver is gerezen onder eene drukking van n atmosfeeren, dan zullen
de volumes der lucht onder deze twee drukkingen tot elkander in
reden staan als h-.h—x. De drukking van w atmosfeeren moet echter
verminderd worden met de drukking van eene kwikkolom, even
groot als die, welke binnen in de buis staat; het kwikzilver is
daarin x millimeter gerezen; maar daar het tevens in het kwikbakje
is gedaald, is de kwikkolom eigenlijk hooger; noemen wij k de
verhouding tusschen de doorsnede der buis en de oppervlakte van
het kwikzilver in het bakje, dan zal de hoogte der kwikkolom
(1 4- millimeter bedragen. De drukking is dus n. 760 — {l-\- x,
en wij hebben derhalve de evenredigheid:
h:h — x = n.7m-~a-hk)x: 760,
waaruit men voor het getal n der atmosfeeren afleidt:
(1 + k) X
n =
h—x 760
Lost men x op, dan vindt men eene formule, waarmede men de
verschillende waarden van a: kan berekenen voor n = 1,1-^, 2, enz.
Op deze wijze kan men theoretisch de schaal verdeelen. In de
praktijk zal het echter gemakkelijker zijn dit te doen door ver-