Boekgegevens
Titel: Leerboek der natuurkunde
Auteur: Steyn Parvé, D.J.
Uitgave: Tiel: H.C.A. Campagne, 1879-...
4e dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-1217
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202005
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der natuurkunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
140.
hoog gelegen zijn. In deze buis schenkt men van boven bij C
een weinig kwikzilver, tot dat het in beide armen even hoogstaat.
In den korten arm zal dan lucht ingesloten zijn; zoolang het
kwikzilver in beide armen even hoog staat, zal de spanning van
die ingesloten lucht gelijk zijn aan die van de dampkringslucht. 1)
Men leest op de verdeelde schaal het door de lucht bij B ingenomen
volume af. A^ervolgens schenkt men in de lange buis kwikzilver
bij; men ziet, dat ook in den korten arm de vloeistof rijst, doch
veel minder. Men gaat met het bijschenken voort, tot de lucht
in B tot een tweemaal kleiner volume zamengeperst is. Stond
bijv. bij het begin de vloeistof tot het nulpunt en bedroeg het
volume dus 10, dan voegt men er zoo lang kwikzilver bij, tot
zij bij het cijfer 5 staat. Gaat men dan na, hoe hoog het
kwikzilver in de lange buis staat, dan zal men bevinden, dat het
verschil in hoogte tusschen den langen en den korten arm 70
centimeter bedraagt, dus gelijk is aan de drukking van ééne atmo-
sfeer. Op de oppervlakte van het kwikzilver bij C drukt echter
bovendien de buitenlucht; op een punt in de lange buis, even
hoog als de oppervlakte van het kwikzilver in den korten arm
gelegen, wordt dus eene drukking van twee atmosfeeren uitgeoefend.
De lucht in B ondervindt dus ook eene drukking van twee atmo-
sfeeren en wordt daardoor tot de helft van haar oorspronkelijk
volume zamengeperst. Indien de lengte van de buis C het toelaat,
schenkt men er nog meer kwikzilver bij, en zal dan bevinden, dat
om de lucht bij B tot een derde gedeelte van haar volume zamen
te persen eene drukking van drie atmosfeeren vereischt wordt.
Hieruit volgt, dat de ruimten, door eene zelfde gewichts-
hoeveelheid gas bij denzelfden warmtegraad ingeno-
men, omgekeerd evenredig zijn met de drukkingen,
waaraan het is blootgesteld. Deze wet wordt gewoonlijk
de wet van Mariotte genoemd, die haar in 1679 bekend maakte;
somtijds, en met meer recht, noemt men haar de wet van Boyle,
die reeds verscheidene jaren vroeger (1660) deze eigenschap had ontdekt.
1) Verkieslijk is bet, dat zich aan het uiteinde B eene ijzeren kraau
bevindt, waardoor de buis kan gesloten worden; men kan het dan gemak-
kelijk, door wat lucht te laten ontwijken, zoo regelen, dat het kwikzilver
aan beide kanten te gelijk bij het nulpunt staat.