Boekgegevens
Titel: Leerboek der natuurkunde
Auteur: Steyn Parvé, D.J.
Uitgave: Tiel: H.C.A. Campagne, 1879-...
4e dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-1217
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202005
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der natuurkunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
131.
vloeistof daar, waar zij met het glas in aanraking komt, wordt
neergedrukt; die neerdrukking heeft echter niet alleen plaats aan
den omtrek, maar op de geheele oppervlakte; zij is bovendien des
te aanzienlijker, naarmate de middellijn der buis kleiner is.
Op grond hiervan moet men, om de ware hoogte te kennen
van eene kwikkolom, die met de luchtdrukking evenwicht maakt,
van de middellijn der buis rekenschap houden, en derhalve aan
de waargenomen hoogte eene correctie aanbrengen door er een
Fig. 70. kwikkolommetje bij op te tellen, dat des te kleiner
zal zijn, naarmate de buis wijder is. Het zou het
gemakkelijkst zijn eene zeer wijde buis te nemen;
maar dan wordt de hoeveelheid kwikzilver zooveel
grooter en de barometer dus zwaarder en moeilijker
te behandelen. De correctie voor eene middellijn
van 1,5 centimeter bedraagt 0,14 millimeter, voor
eene middellijn van 1 centim. is zij 0,44 millim., en
voor eene middellijn van 0,5 centim. 1,53 millim.
Daar het kwikzilver zich, even als alle lichamen,
door de warmte uitzet, zal bij hoogere w^armtegraden
eene even zware kwikkolom grooter zijn dan bij lagere.
Ook daarvan moet men derhalve rekenschap houden,
indien men de drukking der lucht met nauwkeurig-
heid wil bepalen en op verschillende tijden gedane
waarnemingen met elkander wil vergelijken; dit
kan het, best geschieden door de hoogte der kwik-
kolom steeds te herleiden tot die, welke zij bij de
temperatuur van smeltend ijs zou hebben. Later zullen
wij zien, hoe die correctie moet worden aangebracht.
78. Hevel-barometers. — Een ander soort van
barometers zijn de zoogenaamde hevel-barometers,
waai'van fig. 70 eene afbeelding geeft. De in het
kwikbakje gedompelde buis is hier vervangen door
eene buis, die van onderen opwaarts omgebogen is;
het lange gedeelte is van boven gesloten, terwijl de
korte arm eene opening heeft, door welke de lucht
kan binnenkomen. Wanneer de lange arm van zoo-
danigen barometer geheel met kwikzilver gevuld is,
hij