Boekgegevens
Titel: Leerboek der natuurkunde
Auteur: Steyn Parvé, D.J.
Uitgave: Tiel: H.C.A. Campagne, 1879-...
4e dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-1217
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202005
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der natuurkunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
130.
deze schuif een nonius verbonden, die in staat stelt om met groote
nauwkeurigheid de verdeelingen op de schaal af te lezen.
De standvastigheid van den kwikspiegel in den bak wordt ver-
kregen door de inrichting, die in fig. 69 op eene grootere schaal is
afgebeeld. Het kwikzilver bevindt zich in een glazen cilinder ei
met zeemlederen bodem. Deze glazen cilinder is stevig vastge-
Fig. G9. maakt in een koperen cilinder G, in welks bodem
zich eene schroef C bevindt, waarmede men den
lederen bodem mn van den eigenlijken kwikbak kan
op en neer schroeven. Hierdoor kan men den stand
der oppervlakte van het kwikzilver in den bak ver-
anderen en dus ook steeds tot een zelfde punt,
namelijk het nulpunt van de schaal, brengen. Dit
punt wordt aangewezen door de punt van eene naald
a, in den bovenwand van den koperen cilinder
bevestigd. De lucht heeft toegang tot den bak door
eene kleine opening, die ergens in het deksel van
den cilinder gemaakt is. Wil men den barometerstand
waarnemen, dan begint men met door middel van
de schroef C het kwikzilver in den bak tot de naald
te brengen; of dit punt juist bereikt is, zal het ge-
makkelijkst blijken, als men nagaat, of de punt van de naald en die
van haar beeld in de spiegelende kwikoppervlakte juist aan elkander
komen. Is dit geschied, dan verplaatst men de schuif A met den
nonius totdat zij met dé bovenste oppervlakte van het kwikzilver
in de buis gelijk staat, en leest de verdeeling op de schaal af. De
geheele barometer kan aan een ring C (Fig. 68) worden opgehan-
gen; een nauwkeurig verticale stand is een vereischte.
Wanneer men twee bak-barometers naast elkander plaatst, waar-
van de een eene zeer wijde buis van 2 è, 3 centimeter middellijn
heeft, de andere daarentegen eene nauwere buis van niet meer dan
één centimeter, dan ziet men, dat in den eersten de kwikkolom
hooger is dan in den tweeden. De oorzaak daarvan is te zoeken in
een verschijnsel, dat wij eerst later zullen leeren kennen, als wij de
moleculaire werkingen der lichamen nagaan, en dat capillaritei t
genoemd wordt. Dit verschijnsel bestaat daarin, dat kwikzilver in
eene glazen buis geen volkomen vlakke oppervlakte heeft, maar
eene gebogen oppervlakte vertoont, en wel in dien zin, dat de