Boekgegevens
Titel: Korte Nederlandsche spraakkunst
Auteur: Terwey, T.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1884
3e, herz. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 8272
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_201901
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Nederlandse taalkunde
Trefwoord: Nederlands, Grammatica's (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Korte Nederlandsche spraakkunst
Vorige scan Volgende scanScanned page
84
letters. Men verstaat daaronder zoowel de bestanddeelen van het
gesproken woord: letterklanken, als die van 't geschreven
woord: letterteekens. Letters kunnen dus zoowel uitgesproken
als geschreven worden.
De letterklanken worden verdeeld in klinkers en mede-
klinkers. Klinkers {a, e, o, u, enz.) zijn klanken, door de
spraakwerktuigen voortgebracht; medeklinkers {b, d, f, g, enz.)
zijn een geruisch vóór of na een' klinker.
De letterteekens c, q, x en y [ypsilon) heeten vreemde
letters, daar zij met uitzondering van de c in eh alleen in
vreemde woorden voorkomen.
142. De klinkers worden verdeeld in enkelvoudige klinkers
en tweeklanken. Bij het uitspreken der eerste hooren wij een'
ondeelbaren klank; de tweeklanken bestaan uit twee wel ineen-
vloeiende, maar toch duidelijk te onderscheiden letterklanken.
De enkelvoudige klinkers, die in 't beschaafde Nederlandsch
voorkomen, zijn: a, aa; e, ee; I, ie; o, oo; u, uu; eu en
oe; de tweeklanken: ai, ei; ij; ul; au, ou; aai, ooi,
oei; aau, eeu, ieu. De laatste zes heeten ook gerekte twee-
klanken. De tweeklanken ai en aau komen alleen als tusschen-
werpsel voor; aau nog in miaau, ook wel miau.
143. De enkelvoudige klinkers worden op drieërlei wijze
uitgesproken: volkomen: ja, zee, zoo, zie, hu, kneu, koe
(dus in open lettergrepen); gerekt: jaar, zeem, zoom, zien,
huur, deur, koets (in gesloten lettergrepen) en onvolkomen:
kat, bed, lid, pot, hut.
Gelijk men ziet, komt er geene onvolkomen eu en oe voor.
144. De klinker, welke in eene toonlooze lettergreep voor-
komt, heet mede toonloos; hij komt voor in de tweede lettergreep
der woorden: vrede, hemel, bloedig, woning, havik, Gorkum,
Dokkum, waarlijk, jaarlijks en in de woorden een (lidw.),
mijn, zijn, me, ze. Men ziet, dat deze letterklank wordt voor-
gesteld door verschillende letterteekens.
145. Onder de medeklinkers zijn er verschillende, welke mede
bijzondere namen dragen. Zoo heeten de b, d, v, z en g
zachte medeklinkers, in tegenoverstelling van de p, t, f, s en
cli, die met meer kracht worden uitgesproken en daarom