Boekgegevens
Titel: Korte Nederlandsche spraakkunst
Auteur: Terwey, T.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1884
3e, herz. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 8272
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_201901
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Nederlandse taalkunde
Trefwoord: Nederlands, Grammatica's (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Korte Nederlandsche spraakkunst
Vorige scan Volgende scanScanned page
werkwoord in den lijdenden vorm 'tgezegde uitmaakt, heeten
lijdende zinnen.
Het onderwerp van den bedrijvenden zin wordt bepaling
van 't gezegde in den lijdenden. Komt in dezen laatsten zulk
eene bepaling niet voor, dan moet het woord men 't onderwerp
worden van den bedrij venden zin.
17. Er was eens een koning. Het kind slaapt. Het ligt ie
bed. De vijand trok terug. De Rijn ontspringt in Zwitserland
Ik vertrouwde op hem. Dat bevalt mij niet.
Enkele onder deze gezegden drukken geene eigenlijke wer-
kingen uit. Toch noemt men ze ook werkwoorden, daar zij
in den zin denzelfden dienst verrichten als de overige.
Bij geen der bovenstaande werkwoorden kan een lijdend
voorwerp komen. Men noemt ze daarom onovergankelijke
werk woo rden.
In deze straat wordt niet veel geloopen. Er werd slechts matigjes
gejuicht. Met geweld werd er aan de deur geklopt. Deze zinnen
beteekenen ongeveer hetzelfde als: Men loopt niet veel in diè straat.
Men juichte slechts matigjes. Met geweld klopte men aan de deur.
Kunnen we nu bij de onovergankelijke ww. ook van een'
lijdenden vorm spreken? Wordt hier ook een lijdend onder-
werp gevonden?
IS. Kleed u toch wat spoedig aan! Gij beroojt u zeiven
van een groot genot. Hij gaf zich veel moeite met den knaap.
Hij onthield zich dat genoegen ter wille van zijne moeder.
, Hij schaamt zich over zijn gedrag. Ik vergiste mij deerlijk.
De schurk beroemde zich nog op zijne euveldaad. De dienaar
matigde zich de rechten van zijn' heer aan.
Wanneer het onderwerp en het voorwerp (belanghebbend
of lijdend) denzelfden persoon of dezelfde zaak beteekenen, heet
het werkwoord wederkeerend.
Men noemt het zoo, omdat de werking, die van 't onderwerp
uitgaat, tot hetzelfde onderwerp terugkeert.
19. Het sneeuwde, redende en hagelde dien dag. Het
wemelde, krioelde, stroomde er van menschen. Het gaat hem