Boekgegevens
Titel: Korte Nederlandsche spraakkunst
Auteur: Terwey, T.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1884
3e, herz. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 8272
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_201901
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Nederlandse taalkunde
Trefwoord: Nederlands, Grammatica's (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Korte Nederlandsche spraakkunst
Vorige scan Volgende scanScanned page
De gezegden dezer zinnen drukken eene werking uit; zij;
geven te kennen, wat het onderwerp doet, verricht. Deze
woorden heeten daarom werkwoorden.
15. Wij handhaafden onze rechten tegen den overweldiger.
Hij schond onze privilegiën. De Franschen hadden hun' koning
onthoofd. Deze volksvriend steunt allerlei nuttige instellingen.
De notaris heeft dat stuk opgesteld. Men bereidt hem eene
luisterrijke ontvangst. Men verkoopt hier 's Zondags niet. Hij
schreef. Wat schreef hij 1
In deze voorbeelden drukken de werkwoorden eene werking
uit, die door iemand of iets wordt ondergaan, of waardoor
iets wordt voortgebracht. Zij hebben dan ook een lijdend
voorwerp bij zich. Alle? — Zie § 7.
Werkwoorden, die een lijdend voorwerp bij zich kunnen
hebben, heeten overgankelijke werkwoorden.
Men zegt dan namelijk, dat de werking overgaat op het
voorwerp.
16. • Onze rechten werden door ons gehandhaafd. Onze ■
privilegiën werden door hem geschonden. Lodewijk XIV was -
door de Franschen onthoofd. Allerlei nuttige instellingen
worden door dien volksvriend gesteund. Dat stuk is door den
notaris opgesteld. Hem wordt eene luisterrijke ontvangst bereid,
's Zondags wordt hier niet verkocht.
Wanneer men de gezegden dezer volzinnen met die van § 15,
vergelijkt, bemerkt men, dat de beteekenis der werkwoorden
dezelfde is gebleven. Terwijl in § 15 echter het onderwerp de
werking verrichtte en het voorwerp die onderging, is hier
het onderwerp de persoon of zaak, die de werking onder-
gaat, lijdt. Men zegt daarom, dat de overgankelijke ww. in
twee vormen kunnen voorkomen, den bedrij venden en den
lijdenden. Door overgankelijke ww. verstaat men dus zoowel,
de werkwoorden, die een lijdend onderwerp, als die een;
lijdend voorwerp bij zich kunnen hebben.
Wat is nu 't lijdend onderwerp van den laatsten zin?
Zinnen, waarin een overgankelijk ww. in den bedrijvenden.
vorm voorkomt, heeten bedrijvende; die, waarin zulk een.