Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der vergelijkende aardrijkskunde
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers,
Auteur: Pütz, W.; Jurrius, J.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, ca. 1860 *
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-935
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_201752
* jaar van uitgave niet op de gebruikelijke wijze verkregen, mogelijk betreft het een schatting
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der vergelijkende aardrijkskunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
HORIZONT. EN VERTIK. VOKM V. H. CHINESCHE EIJK. § 19. 61
worden, maar reeds in het tweede geslacht zijn de veroveraars Chi-
nezen geworden; zoo sterk was de Chinesche beschaving.
2. Horizontale vorm.
De horizontale uitgestrektheid van het Chinesche rijk, zoo-
wel van 't noorden naar 't zuiden, als van 't oosten naar 't wes-
ten, komt vi'ij wel overeen met die van Europa, daar het zich
uitstrekt over 35 breedtegraden (20—5 5) en dubbel zoo veel
lengtegraden (90—160). Het is een zamenhangend geheel zon-
der binnenzeeën of grooten ledenbouw; daarom is de vlakte-
inhoud grooter dan van Europa (3 : 2) en staat die ongeveer ge-
lijk met Q der bewoonbare aarde, ter\vijl de kustlengte (728
mijl) maar J/j ^ der kustlengte van Azië uitmaakt.
De gedaante van het rijk gelijkt veel op een trapezium, welks
zijden verschillend van lengte zijn. Het onregelmatigst en dus
het meest ontwikkeld is de zeegrens (de deelen der zee in 't oos-
ten en zuiden te noemen!), de landgrens loopt grootendeels
over de kam der randgebergten, waardoor het hoogland van
Achter-Azië wordt ingesloten (noem de aangi-enzende landen in
't noordwesten en 't zuiden!). Het voornaamste schiereiland is
Korea; Hainan (d.i. eiland in de Zuid-zee) en Eormosa
(d. i. schoon eiland, een naam, dien het met alle regt draagt)
in 't zuiden, zijn de eenige belangrijke eilanden.
3. Vertikale vorm.
Volgens zijne ligging in het beste gedeelte der gematigde en ins-
gelijks in dat der heete luchtstreek zoude China het genot hebben van
een zeer zacht klimaat, zoo deze voordeden niet door de aanzien-
lijke vertikale verheffing van den grond voor het grootste gedeelte
van het rijk werden vernietigd. Deze geniet alleen eigenlijk China,
terwijl de overige deelen meestal veel minder bebouwbaar en meer
ontoegankelijk zijn voor ontwikkeling, dan de op gelijke breedte
gelegen streken van Europa en Amerika. In de vertikale afme-
tingen heerscht de zelfde eenvormigheid als in de horizontale: niets
dan ruwe tegenstellingen, snelle sprongen, uitersten zonder ge-
leidelijken overgang vindt men in den bodem van het Hemel-
sche rijk.
I. Het hoogland van Achter-Azië maakt een onregelma-